Sytuacje przeciwnie zróżnicowane polegają na tym, że jednostka jest za jedną ze swych cech akceptowana przez jedną osobę, a za inną cechę odrzucana przez drugą...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- PO NEAPOLITAŃSKU (inaczej)30 dag mąki, 0,5 dag drożdży, 2 łyżki oliwy, 4 pomidory, 2 łyżki przecieru pomidorowego, 2 ząbki czosnku, 4 filety anchois (kore-czki...
- Nie mogłem pojąć, jak to się stało, gdy nagle z przeciwnej strony wypadł na mnie mój ordynans i zasypawszy mnie gradem płynących z serca powinszowań wyłożył mi...
- w swej głowie wymalował, iż potym sztychując ono z rzeczą prawdziwą a widomą, chocia sama w sobie onad rzecz była dziwnie osobna, jednak przeciwko onej...
- - Na fajki gracie? Kurcze, to już hazard! Szef jak się dowie to nas zjebie!- No co ty! Wiesz, przecież pooddajemy sobie te fajki na końcu...
- jako zakładnik, wszedł do miasta i postanowił go wykraść i zbiec do Judei; następnie korzystając z tego, że Kasjusz musiał spiesznie podążać przeciwko...
- mo to, kiedy w stoczniach Contruuma instalowano te urządzenia, mało kto pokładał w Ze skwierczeniem przecięły warstwy atmosfery, unicestwiły wszystko na swojej...
- Kommodus odby³ drogê z m³odzieñczym poœpiechem, przeci¹ga³ szybkoprzez miasta, które le¿a³y po drodze, przyjmowany wszêdzie po cesarsku,a gdy siê zjawi³...
- pozostali ze zburzonymi umysłami, z krwią zaognioną, z na pół w ustach przeciętymi wyrzuty wzajemnymi, które gdzie indziej wysypać się miały...
- kończył obrót o sto osiemdziesiąt stopni, ustawiając okręt ekranami ku przeciwnikowi i kontynuując ostry skręt w lewo...
- 7 sierpnia Cachan otrzymał pocztą olbrzymi plik aktów zatytułowany: Métivier przeciw Séchardowi i Lucjanowi Chardon Pierwszy akt przedstawiał...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
Zaostrzony wariant tej sytuacji stanowi taki układ interpersonalny, w którym jednostka jest za jedną właściwośó akceptowana przez jedną osobę, za drugi odrzucana przez drugą, przy czym właściwości te są mniej lub bardziej sprzeczne. Sytuacje te ilustruje rysunek 5.
Dotychczas nie wspominaliśmy o relacjach łączących partnerów jednostki ze
198
a +~--- y b - ~--z
a t 1-- y -1--z
Rys 5
sobą. Spośród wielu relacji tego typu wymienimy przykładowo jedną, odgrywającą ważną rolę w procesie rozwoju emocjonalnego. Zdarza się, że obaj partnerzy darzą jednostkę pozytywnymi uczuciami, lecz żyją ze sobą w relacjach konfliktowych. Triada powyższa jest społecznie nie zrównoważona, każdy bowiem z partnerów będzie starał się poryskać względy jednostki przeciągając ją na swoją stronę i wyzwolić w niej negatywne postawy do swego partnera. Tego rodzaju sytuacja interpersonalna wywołuje w jednostce silny kon$ikt emocjonalny. Sytuację tę obrazuje rysunek 6.
+ 1---- Y + 1----- z
Rys.6
Wszystkie powyższe sytuacje stanowią dla jednostki sytuacje mniej lub bardziej stressowe, w których pojawiają się napięcia typu poznawczego lub emocjonalnego i towarzyszący im lęk. Osobnik zdrowy psychicznie o silnym układzie nerwowym prędzej czy później napięcie związane z konfliktem wewnętrznym rozwiąże na zasadzie relacji ujednoliconej typu zewnętrznego lub wewnętrznego. I tak np. w sytuacji, gdy raz jest akceptowany, a raz odrzucany przez tego samego partnera, znienawidzi go.
Inaczej wygląda zachowanie jednostki słabej, zależnej, a taką jest małe dziecko, lub osobnika o słabym układzie nerwowym czy małej odporności wewnętrznej wywołanej np. doznanymi uprzednio frustracjami. Osobnik taki będzie w sytuacjach trudnych w toku przeżywania konfliktu i po nim rozszczepiony, ambiwalentny; jego stosunek uczuciowy do partnerów lub .do siebie będzie równocześnie i pozytywny, i wrogi bądź sukcesywnie dodatni i ujemny. Istotę nerwic omawianych obecnie stanowi więc rozszczepienie emocjonalne i niemożność zdobycia się na jednoznaczną reakcję i postawę. Rozszczepienie powyższe jest przez jednostkę nie uświadomione i skojarzone jest z silnym niepokojem. Jednostka źle się czuje, obawia się innych, są oni dla niej raz źródłem pozytywnych doznań, innym razem budzą wrogość.
Osobnik nerwicowy na ogół represjonuje jedno z uczuć: albo dodatnie, albo ujemne. Częściej oczywiście w związku z normami kulturowymi piętnującymi wro
199
gość i agresję tłumi wrogość. Represja jest profesem przebiegającym nieświadomie, w związku z czym nerwicowiec nie potrafi nazwać i określić trafnie istoty swego kon$iktu wewnętrznego i rozwiązać go samodzielnie bez pomocy psychoterapeuty2.
Nerwice, o których mówimy, można określić mianem nerwic interpersonalnych na podłożu ambiwalencji miłości-wrogości. Nerwice powyższe rozwijają się szczególnie w tych środowiskach, w których partnerzy powiązani określonymi relacjami, np. pokrewieństwa, częściej się ze sobą kontaktują i w związku z tym nie mogą być wobec siebie obojętni. Np. w rodzinie nerwice na tle konfliktów emocjonalnych są szczególnie częste i uporczywe.
Intensywność tych konfliktów i ostrość wyrastających na ich podłożu nerwic jest tym silniejsza a) im bardziej intensywne i ambiwalentne postawy uczuciowe partnerzy przeżywają w stosunku do siebie; b) im silniej represjonują własne uczucia tak pozytywne, jak i negatywne; c) im trudniej znaleźć partnerów w otoczeniu osoby, z którymi nawiązać by mogła nowe zadowalające relacje. Oczywiście obraz poszczególnych nerwic, ich symptomatologia, rozwój mogą wyglądać różnorodnie. Nie wszystkie sytuacje trudne emocjonalnie zostały zbadane od strony skutków. Dla przykładu omówimy krótko efekty jednej sytuacji, które zostały zbadane.
Złożoną sytuację interpersonalną stanowią warunki, w których jednostka jest darzona przez partnerów pozytywnymi uczuciami, partnerzy ci jednak żyją w niezgodzie ze sobą. Warunki takie często istnieją w rodzinie, gdy skłóceni rodzice darząc dziecko uczuciem rywalizują ze sobą o jego względy.
Dziecko może mieć poważne trudności wewnętrzne w opowiedzeniu się za jednym z rodziców, może przeżywać uczucia ambiwalencji do obu bądź raz opowiadać się za jednym, a po pewnym czasie za drugim. Ta sytuacja wywołuje poważne napięcie emocjonalne, które w miarę przedłużania wyzwala stany nerwicowe, a nawet poważne zaburzenia charakterologiczne typu psychopatycznego.
Slawson podkreśla: "Kiedy dziecko staje się przedmiotem walki rodziców, którzy usiłują uzyskać jego uczucia, mogą uformować się u niego intensywne cechy destruktywne. Oprócz silnej uczuciowej ambiwalencji może wytworzyć się u niego uczuciowa nieuczciwość polegająca na wygrywaniu jednego rodzica przez drugiego. Charakter takiego dziecka będzie zawsze rozbity wewnętrznie. To jest jedno ze źródeł bądź psychopatycznego charakteru, bądź reakcji zbliżonych do psychopatycznych" 3.
Inny model rozwiązania omawianej sytuacji interpersonalnej stanowi opowiedzenie się za jedną osobą i identyfikacja z nią. Identyfikacja ta pociąga wrogość do drugiego partnera, np. identyfikacja syna z matką walczącą z ojcem będzie wyzwalała u syna negatywną postawę wobec ojca; postawa ta może ulec generalizacji przejawiając się w postaci niechęci do podjęcia w przyszłości roli głowy rodziny; może ona skojarzyć się z przyswojeniem sobie cech kobiecych itp.
W stosunkach, jakie nawiązują jednostki neurotyczne ze sobą lub jakie wytwarza jeden z nerwicowych partnerów, występuje wiele zaburzeń: postawy partnerów są
2 J. Dollard, N. R. Miller, Osobowość i psychoterapia, Warszawa 1962, s. 22 i r.. 3 R. Slavson, Child psycholherapy, New York 1952, s. 89.
200
często ambiwalentne, epercepcja i oczekiwania są nieadekwatne, uwzorcowanie utrudnione bądź negatywne, a bilans uczuciowy niekorzystny dla jednego lub oby; partnerów.