Wszystko zaczyna się bardzo prosto, bo system liczbowy Majów jest całkiem prosty: jedynkę oznaczali kropką, dwójkę dwiema kropkami- i tak dalej...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- Bóg to radość, Bóg to szczęśliwość, Bóg to zdrowie, Bóg to swoboda, Bóg to przyjemność, Bóg to wygoda i wszystko, co najlepsze...
- Elfowie zrobili wiele pierścieni, lecz Sauron potajemnie zrobił Pierścień Jedyny, który miał wszystkimi innymi rządzić...
- Ulice Mardecin wybrukowane były granitowymi płytami, wytartymi przez całe pokolenia stóp i kół wozów, wszystkie zaś budynki zbudowano albo z cegły, albo z...
- włącznie, wszystko w tym stylu, który fachowcy nazywają stylem winietowym – sposób malo- wania przypominał wielce Sully'ego – w ulubionych...
- Od strony ulicy prawie wszystkie bary oraz mniejsze sklepy zamiast ścian miały różnego rodzaju żaluzje, które usuwano całkowicie lub rolowano na czas otwarcia...
- Wszystkie typy pracy wymagają od człowieka umiejętności współpracy z innymi, organizowania własnej pracy, radzenia sobie ze stresem, nawiązywania kontaktu,...
- Kramy po obu stronach ulic by³y zbudowane wszystkie wed³ug wzoru i nieomal tej samej wielkoœci, a przed ka¿dym sklepem rozpiêty by³ parasol z p³ótna ¿aglowego,...
- „Jakie to miłe, że wszystko, na co tylko mamy ochotę, możemy zanieczyścić pewnymi substancjami, takimi jak: tlen, ozon, azot, argon albo parą czy jakąś biotą...
- Jest to przede wszystkim wyraz błagania… a jednak czai się w nim podejrzenie! Ach, do licha z tymi podejrzeniami! Gdybym chciał o nim rozpowiadać, zrobiłbym to już...
- Grobstein Ruth, Wszystko o raku piersi FAKTY, KTÓRE POWINNAÂ ZNAå, I PYTANIA, KTÓRE MO˚ESZ ZADAå 37 • Skoro us∏ysza∏aÊ takà diagnoz´,...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
Piątkę oznaczali poziomą kreską, szóstkę poziomą kreską,
nad którą stawiali kropkę. Siódemkę - kreską, nad którą były dwie kropki, i tak dalej. Dziesiątkę oznaczały dwie poziome kreski - jedna nad drugą. Potem nad tymi kreskami stawiali znów kropki - aż do piętnastu, liczby oznaczanej trzema kreskami. Podobnie było od szesnastu do dziewiętnastu. Zero symbolizował stylizowany rysunek ślimaka. Wyglądało to trochę jak afabet Morse'a :
. .. ... ....
. .. ... .... ---- ---- ---- ---- ---- ====
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
. .. ... ....
. .. ... .... ---- ---- ---- ---- ---- _ ==== ==== ==== ==== ==== ==== ==== ==== ==== _+_
11 12 13 14 15 16 17 18 19 0
Gdyby wszystko było takie proste, nie musiałbym ostrzegać Państwa przed trudnościami. Żadna bowiem z pozostałości kultury Majów nie
jest tak zrozumiała, jak byśmy chcieli -- a dotyczy to zwłaszcza wyższej matematyki. Obok szeregów prostyeh znaków liczbowych przypomina-
jących znaki alfabetu Morse'a stosowali oni setki hieroglifów oznaczających liczby - a wyglądających jak głowy bogów, z których każda jest określeniem danej wartości. Skomplikowaną część arytmetyki Majów rozumieją (być może) wyłącznie specjaliści po wieloletnich studiach, my jednak - Kukulcanowi niech będą dzięki - możemy tu o niej
zapomnieć.
Nasz system liczbowyjest systemem dziesiętnym, wywodzącym się od
dziesięciu palców u rąk. Majowie operowali systemem dwudziest-
kowym. Pierwszy stopień trudności widać na pierwszy rzut oka: jeśli my do jedynki dostawimy zero, będziemy mieli 10, jeśli dodamy jeszcze jedno zero, otrzymamy 100 - liczba będzie się zwiększać o kolejną potęgę liczby dziesięć. W systemie dwudziestkowym Majów zero umieszczone po jedynce wcale nie dawało dziesiątki. Jedynka postawiona przed zerem oznaczała wyłącznie jedynkę postawioną przed zerem, czyli "1" i "0" - jeden i nic.
Nasze liczby są usystematyzowane od prawej do lewej, każde kolejne miejsce w lewo oznacza następną wartość potęgi liczby dziesięć. Na przykład 4327 to: siedem jedynek, dwie dziesiątki, trzy setki i cztery tysiące. Ale oto pojawia sięjuż kolejny problem - Majowie pisali cyfry z dołu do góry, przy czym z każdym wyższym stopniem wartość
zwiększała się o kolejną potęgę dwudziestu. Wyglądało to mniej więcej tak:
64000000
3200000
160000
8000
400
20
1
Czyżby były to wartości za wielkie? W żadnym razie, bo Majowie
posługiwali się takimi liczbami jak 1280000000.
Dziewiętnaście oznaczano umieszczając nad trzema poziomymi kreskami cztery kropki, alejakiego symbolu używali Majowie na oznaczenie dwudziestn? W niższej kolumnie markowali zero, które zajmowało miejsce "zero jedynki", w wyższej jedynka oznaczała dwudziestkę. Czterdzieści oznaczano umieszczając zero w najniższej kolumnie,
w kolejnej zaś dwie kropki oznaczały "dwa razy dwadzieścia". Zobacz-
my, jak wyglądało to na poniższych przykładach:
55 -¦¦¦¦¬
- - (= 2 dwudziestki)
- .. -
- - +¦¦¦¦+ ------
-====- ( = 15 jedynek)
- -
L¦¦¦¦-
105 -¦¦¦¦¬
- - (= 5 dwudziestek)
------
- -
+¦¦¦¦+
- -
------ ( = 5 jedynek)
- -
L¦¦¦¦-
816 -¦¦¦¦¬
- - (= 2 czterechsetki)
- .. -
- -
+¦¦¦¦+
- _ -
-_+_ - ( = 0 dwudziestek) - -
+¦¦¦¦+
- . -
------
-====- ( = 16 jedynek)
L¦¦¦¦-
18980 -¦¦¦¦¬
- - (= 2 razy osiem tysięcy) - .. -
- -
+¦¦¦¦+
- - (= 7 czterechsetek) - .. -
------
+¦¦¦¦+
- -
-....- ( = 9 dwudziestek)
------
+¦¦¦¦+
- -
- _ -
-_+_ - ( = 0 jedynek)
L¦¦¦¦-
Ten sposób zapisu jest prostszy niż cokolwiek, co wymyślił Stary Świat. Bo ani starożytni Rzymianie, ani Grecy nie znali zera. Rzymianie oznaczali liczby za pomocą liter, zamiast 1848 pisali MDCCCXLVIII.
Tych szeregów nie można było dodawać do siebie umieszczając jeden nad drugim, nie można ich też było ani mnożyć, ani dzielić. Do przeprowadzania takich operacji rachunkowych brakowało genialnego
w swojej prostocie zera, niezastąpionego zarówno w systemie dziesięt-
nym, jak i dwudziestkowym. Europejczycy przejęli zero około 700 roku po Chr. od Arabów, którzy z kolei zawdzięczają je Hindusom - ci zaś twierdzą, że sztuki liczenia nauczyli się od "bogów".
Koła czasu
O ile stosunkowo łatwo pojąć systezn liczbowy Majów, o tyle zrozumienie ich kalendarza jest dość skomplikowane. Dawni Indianie poświęcili mu całą swoją pasję, byli bowiem "opętani ideą mierzenia czasu" [1].
Kalendarz regulował życie Majów po najdrobniejsze szczegóły. Ustalał daty świąt religijnych, określał współrzędne monstrualnych budowli oraz wyznaczał aspekty przyszłości Majów. Kalendarz na-
dawał porządek przebiegowi stale powracających zdarzeń i zapewniał łączność z Kosmosem.
Najmniejszą stosowaną jednostką kalendarzową był miesiąc, liczą-