Wpływy miast dochodziły do głosu także w innych dziedzinach aktywności finansowej...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- Najczęściej wolno ci tylko kopiować pliki z serwera, ale często możesz także kopiować własne pliki na serwer do specjalnie w tym celu utworzonego katalogu...
- -od południa: Morze Andamańskie, Morze Arabskie, Ocean Indyjski-Kontynent azjatycki graniczy także z morzami wewnętrznymi (Morze Czerwone, Morze Czarne, Morze...
- Pomijając bardziej szczegółową analizę procesu sekularyzacji, omówiony zostanie sam pluralizm, a także proces jego nasilania się...
- Protokół informacyjny strefy odpowiedzialny jest także za współpracę z protokołem RT MP w uaktualnianiu tablicy ZIT...
- Żal, że dał się podkupić mojemu bratu i że w sposób typowy dla naszego rodzinnego konfliktu zaraz po złotych triumfach - Hary był pierwszy także ze sztafetą...
- Być ojcem więc, to może także stawiać wymagania, podprowadzać pod zadania coraz trudniejsze, ale jednocześnie umożliwiać ich realizację przez stałą...
- Wypracowali sobie także niemalże fobię braku zainteresowania dla wszelkiej tradycji, włączając w nią również wytwory największych umysłów...
- ba, wybrał także tego syna Izaaka i Rebeki, by przez niego realizować swoje obietnice (Rdz 28,3-4...
- Na zmianę na lepsze warunków w życiu obozowym wpływało także i inne zachowanie się blokowych i kapów...
- Także ten fakt wyjaśnia skuteczność twardego życia mnichów dla pokonywania złych duchów...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
Poważnym problemem sektora rolnego była słabość europejskiego rynku kredytowego, czemu towarzyszyła koncentracja instytucji pożyczkowych w miastach. Zadlużenie wsi wzmacniało kontrolę
190 5. Miasta
miast nad wieloma aspektami gospodarki wiejskiej. W Polsce dominującą rolę w transakcjach finansowych odgrywaly Warszawa i Gdańsk, co sprzyjało wzrostowi roli obu ośrodków w gospodarce kraju. W królestwie Neapolu podatki oraz dochody z rent feudalnych spełniały funkcje kanałów przepływu bogactwa z sektora rolnego do mieszkańców stolicy. Przepływ kapitału był w tym przypadku warunkiem istnienia rynku pracy dla ogromnej liczby mieszkańców miasta, stanowiącej okolo to proc. mieszkańców królestwa. Koncentracja kapitału sprzyjała także większej dostępności kredytów przy niskim oprocentowaniu (3 proc.). W prowincjach poza Neapolem o kredyt było trudniej, a stopy procentowe wyższe (ponad 8 proc.). W dodatku wszystkie banki mieściły się w Neapolu, choć zapotrzebowanie na kredyt w prowincjach poza stolicą, z racji wysokich podatków i obciążeń rentami, cały czas utrzymywało się na bardzo wysokim poziomie.
Czasem napięcia gospodarcze wiązały się z rywalizacją kulturalną. W wielu miejscach Europy występowały różnice etniczne między mieszkańcami miast a ludnością wiejską. Miasta na Bałkanach, podzielone na dzielnice zamieszkane przez odrębne grupy etniczne, miały nieproporcjonalnie wysoki odsetek ludności muzułmańskiej. Muzułmańscy administratorzy, właściciele ziemscy, z których wielu żyto z dala od swoich majątków, oraz wojskowi woleli mieszkać w miastach. W miastach zachodniej Polski żyło wielu Niemców, podczas gdy ludność wiejska byla głównie polska, natomiast we wschodniej i południowej Polsce w miastach mieszkali głównie Polacy i Zydzi, a wieś była litewska bądź ukraińska. Nawet tam gdzie mieszkańcy wsi i miast stanowili grupę jednolitą pod względem etnicznym i religijnym, istniały wyraźne różnice kulturowe między miastem a wsią. Umiejętność czytania i pisania byla znacznie bardziej rozpowszechniona w miastach; w Langwedocji do znamiennych cech życia wsi należala przestępczość. Można wskazać także na odmienności w zakresie wrażliwości religijnej, wyrażające się w dość zróżnicowanych reakcjach najpierw na reformy okresu postreformacyjnego, a następnie na tendencje sekularyzacyjne. Niektórzy badacze wskazują, że zarówno w protestanckiej, jak i katolickiej Europie można w XVII i XVIII stuleciu zaobserwować proces świadomego dążenia dominujących grup miejskich do utrwalenia swojej przewagi nad członkami niższych warstw społecznych, żyjących tak w mieście, jak i na wsi. Na płaszczyźnie ideologicznej powyższy proces znalazł wyraz w akcentowaniu zasad moralności potępiającej lenistwo, rozwiązłość seksualną, niesubordynację i bałagan oraz propagującej posłuszeństwo i porządek. Upowszechnianiu pożądanych wartości służyła aktywność nowego typu wykształconego kleru parafialnego, wspieranego przez pobożnych świeckich. Reakcje mieszkańców wsi na tę kampanię były dość różnorodne, często jednak niechętne, podobnie jak reakcja wsi na idee oświeceniowe, które
Miasto i wieś 191
pod pewnymi względami stanowiły kwintesencję postępowej kultury miejskiej. Na przykład w miastach zachodniej Francji pod koniec stulecia do głosu dochodzily tendencje sekularyzacyjne, podczas gdy wieś pozostała silnie klerykalna; konfliktom społeczno-ekonomicznym między miastem a wsią towarzyszyło w tym przypadku zderzenie odrębnych kultur.
Związki między miastem a wsią nie ograniczały się jedynie do inicjatyw i wplywów żywiołu miejskiego. W istocie nie zawsze warto stawiać pytanie o wpływy w relacjach: miasto-wieś. Odnosi się to zwłaszcza do wpływów szlachty posiadającej majątki na wsi, a żyjącej w miastach, co stanowiło powszechne zjawisko w większości krajów europejskich. Wiele miast, zarówno we Włoszech, jak i w Rosji, znajdowało się pod kontrolą osiadłej w nich szlachty. Nie znaczy to jednak, że szlachta zawsze odgrywała w nich rolę dominującą. Czasem, jak np. we francuskim Aurillac, licznie osiadla w mieście szlachta odgrywała mniejszą rolę niż na terenach wiejskich z powodu obecności zamożnej burżuazji. W niektórych regionach wplywy szlachty w miastach mialy wyraźnie niekorzystne następstwa. Na przykład w Polsce szlachta, która dysponowała wyłącznym prawem eksploatacji lasów, potażu i minerałów na terenie swoich majątków, mogla kupować ziemię także na terenach miejskich i wykorzystywać ją do celów gospodarczych, nie płacąc municypalnych podatków. W swojej apelacji do Sejmu z roku y63 przedstawiciele warszawskiego Starego Miasta wyrażali brak zaufania do opanowanych przez szlachtę sądów, sprzeciw wobec prawa posiadania przez nią majątków na terenie miasta oraz podejrzenia, że często uchyla się od rejestrowania swoich miejskich nabytków. Podobne skargi składała regularnie większość królewskich miast w Polsce.
Zważywszy na wspomniane napięcia, nic dziwnego, że stosunki między miastem a wsią często były nieprzyjazne. W niektórych regionach znajdowało to wyraz w formach instytucjonalnych i ustrojowych, czemu towarzyszyly dlugotrwale spory dotyczące ustawodawstwa gospodarczego, rozkladu powinności podatkowych oraz kwestii politycznych. W holenderskiej prowincji Groningen tradycyjna wrogość między miastem Groningen a resztą prowincji dochodziła do głosu na posiedzeniach Stanów Holandii, znajdując upust także przy okazji nowych problemów, jak choćby konflikt z lat yo8-yo w sprawie mianowania stadhoudera (namiestnika prowincji). W innych regionach istniejące spory zwykle nie mogły znaleźć ujścia w podobnych formach instytucjonalnych i ustrojowych. W Roussillon żywa była wrogość do glównego miasta regionu, Perpignan, ośrodka skupiającego kler, dzierżawców podatków, prawników oraz kupców zbożowych. Wieś postrzegała Perpignan jako miasto bogate i uprzywilejowane, a także, rzecz nie bez znaczenia, centrum kultury francuskojęzycznej w regionie, w którym większość populacji mówiła językiem katalońskim. W nieuchronnych sporach intendenci stawali
192 5. Miasta