W encyklopediach i słownikach w definicjach bezpieczeństwa eksponuje się głównie te jego desygnaty, które wiążą się z poczuciem zagrożenia, brakiem należnej ochrony...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- Jeśli rodzice nie dadzą dziecku doświadczyć miłości, jeśli nie ujawnią swoim zachowaniem, że samo jego istnienie jest dla nich radością, dziecko odwróci od...
- 187możemy przyjąć jako zasadę, że każdy kraj wymieniony wśród owych affines leżał na zewnątrz granic tego państwa, jako jego „bok" (tatuś] Kierując się tą zasadą,...
- się krew we mnie rozgrzeje, zapomnę, żeś kobietą i piękną! Zaprawdę, mogę ujrzeć tylko szpiega, co tym dla mnie wstrętniejszy, że jego panem Rzymianin!...
- resów, na które na le ¿y prze kie ro waæ wia do moœæ, plik fil tru mo¿e za wie raæ te sty za - war to œci przy chodz¹cej wia do mo œci, tak by na przyk³ad wia do...
- – Nie masz powodu, by kochać ktĂłrekolwiek ze swych rodzicĂłw, Gwydionie – powiedziaĹ‚a Morgiana i jej dĹ‚oĹ„ zacisnęła siÄ™ na jego rÄ™ce, ale zadziwiĹ‚...
- I nagle, jakby zmysły postradał, porwał się z siedzenia i chwyciwszy w obie ręce chudego dryblasa, co kawę roznosił i węgle do fajek, począł głową jego tłuc o...
- Popatrzył na mnie, niemal widziałem trybiki obracające się pod jego czaszką i nagle twarz mu pobielała, oko rozwarło się szeroko, a czoło zrosiły krople potu...
- klientów spośród ogółu klientów jego sklepu...
- Pomijając bardziej szczegółową analizę procesu sekularyzacji, omówiony zostanie sam pluralizm, a także proces jego nasilania się...
- 9 W książce tej termin „hitlerowski holokaust" odnosi się do wydarzeń historycznych, natomiast termin „holokaust" oznacza jego ideologiczne...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
I tak np. Słownik języka polskiego PWN bezpieczeństwo określa jako niezagrożeniajjjpjakoju, pewności". Podobnie inne definicje.
135
POKÓJ l BEZPIECZEŃSTWO W TEORII l PRAKTYCE
Ten z konieczności fragmentaryczny przegląd rozumienia pojęcia bezpieczeństwo pozwala na sformułowanie pewnych uogólnień. Po pierwsze można mówić o bezpieczeństwie w wymiarze podmiotowym, a więc państwa, grupy państw, systemu globalnego, bądź w wymiarze przedmiotowym, to jest o bezpieczeństwie ekonomicznym, ekologicznym, surowcowym czy militarnym. Po wtóre bezpieczeństwo ze względu na swój wymiar może być wartością wewnętrzną i zewnętrzną, choć wyraźne rozgraniczenie tych dwóch aspektów jest trudne. I wreszcie bezpieczeństwo może być rozpatrywane jako model inherentny w stosunku do czasu, miejsca i stanu stosunków międzynarodowych, w jakich jest konstruowany bądź analizowany.
Świadomość faktu, iż bezpieczeństwo sensu largo jest pojęciem złożonym i wieloaspektowym oraz że jego realne parametry zmieniają się w miarę upływu czasu nie zwalnia z obowiązku objaśniania i precyzowania jego istoty i zasadniczych desygnatów in concreto, w tym przypadku modelu bezpieczeństwa międzynarodowego państw końca XX wieku.
Wykorzystując interesujące opracowanie W. Multana na temat bezpieczeństwa międzynarodowego ery nuklearnej dokonamy jedynie pewnej rekonstrukcji niektórych ujęć tej kwestii, kierując się następującą dyrektywą tego autora: „Wyjaśnienia zjawisk bezpieczeństwa międzynarodowego, analogicznie jak i zjawiska bezpieczeństwa określonego państwa, dokonuje się w powiązaniu ze zjawiskiem zagrożenia rozumianego jako stan istniejący obiektywnie lub też stan kreowany w percepcji społeczeństwa". Oznacza to, iż treść pojęcia „bezpieczeństwo międzynarodowe" jest:
a) Jciśle^w^i^ana^gcyęciein bezpieczeństwa państwa, a w konsekwencji wielości podmiotów bezpieczeństwa narodowego jest jak gdyby wypadkową ich bezpieczeństwa zewnętrznego;
b) kategorią tak samo fleksabilną i zmienną w czasie, jak bezpieczeństwo międzjnarodowe, tak samo jak ono wykazuje tendencje do poszerzania zakresu podmiotowego, przedmiotowego i przestrzennego;
c) też ściśle związana__zestanem ^tosuaków międzynarodowych oraz dominującymi w tym obszarze strategiami polityki zagranicznej.
Uwzględniając te powiązania, można uznać za przekonującą tezę R. Vukadinovica, iż tak jak nie ma absolutnego bezpieczeństwa jed-
136
TERESA ŁOŚ-NOWAK
nostkowego dla każdego państwa, tak nie ma absolutnego modelu bezpieczeństwa międzynarodowego. Bezpieczeństwo międzynarodowe jest według autorów_R.appjtu^e^r^taTz^^enejamegoJQNZ„z 1985^ roku ,j^5zjiltatej3ijj>umą bezgieczeństwa każdegoijjddzielnie i \vszy-
^tklch_^i^stwjczłpnków społeczności międzynarodjowej". Obserwowany w ostatniej dekadzie wzrost zainteresowania nowymi konstrukcjami bezpieczeństwa międzynarodowego zdeterminowany jest z jednej strony dynamiką przemian politycznych, jakie obserwujemy w wielu regionach świata, a z drugiej zaś zagrożeniami, jakie niosą one dla stabilności pokoju w świecie i jego obszarach o zdecydowanie konfliktogennej naturze. Jest to jak gdyby awers i rewers tego samego zjawiska, jakim jest determinacja w dążeniu do zapewnienia państwom większego-pjiczucia bezpieczeństwa^ nowych strategii współżj; cia międzynarodowego oraz uświadomienia sobie, iż silą militarna
J>gdąca ciągle narzędziem polityju w określonych sytuacjach kryzysem wy^hjKjdporządkowuje sobie politykę międzynarodową i narzuca jej
j>kreśloną treść. O wzrastającej fali tego zjawiska świadczą pojawiające się wciąż nowe propozycje modeli bezpieczeństwa. Zmienia się także werbalizm pojęcia bezpieczeństwo międzynarodowe. Oprócz słów używanych w Pakcie Ligi Narodów („pokój i bezpieczeństwo między narodami"), Karcie Narodów Zjednoczonych („międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo"), mówimy o „wspólnym bezpieczeństwie", tak jak to rozumieją autorzy Raportu z 1982 r. opracowanego przez Niezależną Komisję d/s Rozbrojenia i Bezpieczeństwa, której przewodniczył Olof Palmę, gdzie „Doktryna wspólnego bezpieczeństwa" musi zastąpić inne modele będące w użyciu, jak np. „odstraszanie". Inną propozycją jest konstrukcja „wspólnego bezpieczeństwa" opracowana przez M. Gorbaczowa w 1986 roku. Można spotkać się także z konstrukcją „niepodzielnego w warunkach ery atomowej pokoju i bezpieczeństwa".
Reasumując można stwierdzić, iż „bezpieczeństwo międzynarodowe jest funkcją szerszego, historycznie zmiennego układu mię: dzynarodpwego", którego głównymi atrybutami są: dynamika struktur bezpieczeństwa, koherentny i akceptowany katalog zasad współżycia międzynarodowego, służebny wobec bezpieczeństwa państwa, ale też spójny z oczekiwaniami innych członków społeczności międzynarodowej.
137
POKÓJ l BEZPIECZEŃSTWO W TEORII l PRAKTYCE
Pilna potrzeba gruntownej zmiany istniejącego systemu bezpieczeństwa światowego wynika z wielu przesłanek. Między innymi z faktu, iż supermocarstwowy, bipolarny układ USA-ZSRR uległ rozpadowi, a systemy międzynarodowe, którym przewodziły, znalazły się w fazie radykalnych przemian (NATO) lub kompletnego rozpadu (Układ Warszawski). Przy erupcji tendencji odśrodkowych w postkomunistycznych państwach federacyjnych współczesne systemy bezpieczeństwa zbiorowego (czy regionalnego) nie są w stanie pełnić roli, jaką im przypisano (casus Jugosławii). W tej sytuacji radykalnej zmianie powinno ulec stanowisko państw wobec spraw rozbrojenia, bowiem „bez poczucia bezpieczeństwa nie ma rozbrojenia". Nie ma wreszcie skutecznej formuły bezpieczeństwa międzynarodowego bez poczucia bezpieczeństwa wewnątrz państwa.
2. Modele bezpieczeństwa międzynarodowego