11cji w rozmaitych krajach, także w Polsce...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- Najczęściej wolno ci tylko kopiować pliki z serwera, ale często możesz także kopiować własne pliki na serwer do specjalnie w tym celu utworzonego katalogu...
- -od południa: Morze Andamańskie, Morze Arabskie, Ocean Indyjski-Kontynent azjatycki graniczy także z morzami wewnętrznymi (Morze Czerwone, Morze Czarne, Morze...
- Pomijając bardziej szczegółową analizę procesu sekularyzacji, omówiony zostanie sam pluralizm, a także proces jego nasilania się...
- Protokół informacyjny strefy odpowiedzialny jest także za współpracę z protokołem RT MP w uaktualnianiu tablicy ZIT...
- Żal, że dał się podkupić mojemu bratu i że w sposób typowy dla naszego rodzinnego konfliktu zaraz po złotych triumfach - Hary był pierwszy także ze sztafetą...
- Być ojcem więc, to może także stawiać wymagania, podprowadzać pod zadania coraz trudniejsze, ale jednocześnie umożliwiać ich realizację przez stałą...
- Wypracowali sobie także niemalże fobię braku zainteresowania dla wszelkiej tradycji, włączając w nią również wytwory największych umysłów...
- ba, wybrał także tego syna Izaaka i Rebeki, by przez niego realizować swoje obietnice (Rdz 28,3-4...
- Na zmianę na lepsze warunków w życiu obozowym wpływało także i inne zachowanie się blokowych i kapów...
- Także ten fakt wyjaśnia skuteczność twardego życia mnichów dla pokonywania złych duchów...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
Wyszłam bowiem z założenia, że w tym tekście jak najwięcej miejsca trzeba- poświęcić problemom, które bada socjologia, a nie jej samej.
Książka niniejsza jest zaproszeniem do socjologii. Wierzę, że pomoże ona lekarzom lepiej zrozumieć skomplikowany świat, w którym pracują, i trudne zadania, które zdecydowali się wykonywać.
Warszawa, wrzesień 1983 r.
iiim
śni
Części
ierzę, że , świat, w ł wykony-
ZDROWIE I CHOROBA JAKO POJĘCIE SPOŁECZNE
Rozdział I
POJĘCIE SPOŁECZNE CHOROBY I POCZUCIA DYSKOMFORTU
Samopoczucie fizyczne, psychiczne i społeczne ma ogromne znaczenie dla życia ludzkiego. Dlatego ludzie często poruszają te tematy. Posługują się przy tym pojęciami zdrowia i choroby, co na pozór wydaje się proste, nie budzące wątpliwości i dla każdego zrozumiałe. Tymczasem, kiedy próbujemy jakoś dokładniej określić zdrowie i chorobę, od razu powstają kłopoty.
Czy choroba jest brakiem zdrowia? Czy może lepiej powiedzieć, że choroba to przykładowo gorączka, ból głowy i mięśni, np. grypa? Czy może uogólnić takie objawy i stwierdzić, że choroba jest odchyleniem od normalnego samopoczucia? Ale zarazem nasuwa się refleksja, że niekiedy można przecież zupełnie dobrze żyć z takim odchyleniem...
Wynika z tego, że dzięki doświadczeniu lub intuicji wyczuwamy sens pojęcia zdrowia lub choroby, ale dokładne jego określenie nie jest w pełni możliwe. Pomocne są tutaj badania socjologiczne. Można wyrobić sobie w ten sposób pewną opinię o tym, co dla poszczególnych ludzi oznacza dany problem zdrowotny, a także, jak go widzą inni. Na przykład, kiedy i w jakich okolicznościach niektórzy ludzie byliby skłonni nazwać ów problem lub objawy chorobą.
Badania socjologiczne pokazały, że decydują o tym przede wszystkim dwa czynniki: niedawne (w stosunku do momentu, w jakim o to pytamy) wystąpienie objawów oraz przeszkody w wykonywaniu codziennych czynności. Okazuje się również, że za chorobę uważa się głównie negatywne zmiany, jakie zaszły w samopoczuciu, na przykład ból lub bezsenność. •
13
Z tego wszystkiego wynika, że choroba ma wiele znaczeń i w związku z tym przy takich samych objawach podejmowane są różne działania ł.
CHOROBA A POCZUCIE DYSKOMFORTU
Na początku należy wyjaśnić różnicę między pojęciem choroby „disease" a pojęciem „illness", które nie ma swego utartego odpowiednika w języku polskim. Nazwałam je poczuciem dyskomfortu. Są to bowiem zupełnie inne zjawiska 2.
Choroba („disease") — stanowi tradycyjny obszar działania lekarzy. Oznacza ona zmianę patologiczną organizmu, która może być albo następstwem załamania się jego struktury anatomicznej, albo rezultatem zaatakowania przez jeden organizm (np. przez drobnoustrój chorobotwórczy) drugiego organizmu — gospodarza, czyli człowieka, co ma dla niego dające sią przewidzieć negatywne skutki.
Poczucie dyskomfortu („illness") oznacza stan subiektywny jednostki, jej złe samopoczucie. Jeśli dany człowiek czuje się chory, to jest chory, bez względu na to, czy istnieje, czy nie istnieje u niego zmiana patologiczna, objawy choroby stwierdzone obiektywnie za pomocą badań fizykalnych i laboratoryjnych. Zwykle zresztą choroba biologiczna powoduje również złe samopoczucie, co wiadomo od dawna. Względnie nowe jest natomiast uznanie zależności odwrotnej: występowania choroby biologicznej w następstwie złegc samopoczucia.
W książce tej występują oba pojęcia. Choroba oznacza lekarska koncepcję odstępstwa od normy, charakteryzującą się zespołerr znaków i objawów. Poczucie dyskom i o: t u zaś odnosi się przede wszystkim do subiektywnego doświadczenia ludzkiego, charakteryzującego się bólem lub złym samopoczuciem.
Pojęcie choroby — czyli chorobowego stanu fizycznego — występuje w piśmiennictwie socjologiczno-medycznym jako stan dali (narządu lub pewnej części ciała), w której jego funkcje są zaburzone lub rozstrojone. Pojęcie to używane jest w postaci ograniczonej, w sensie naukowym.
1 M. Sokołowska: Klasyfikacja choroby. W: Granice medycyny. Wiedz; Powszechna, Warszawa 1980.
2 Podaję, te nazwy w języku angielskim, gdyż występują one częsti w piśmiennictwie i chociaż obie tłumaczyło się dotąd na język polski jaki „choroba", to znaczenie ich jest zupełnie inne. ..Illness" w języku angielskin jest — jak widzimy <— innym słowem. „Choroba" w języku polskim nie m; dotąd takiego odpowiednika. Dlatego proponuję — „poczucie dyskomfortu' gdyż nie widzę na razie lepszego określenia. Odzwierciedla ono stwierdzeni laika, że „coś jest nie w porządku". Nie ma to nic wspólnego z diagnoz; lekarską.
14
:zeń i w e są róż-
choroby go odpo-wrafortu.
iłania le-ira może omicznej, ip. przez spodarza, egatywne
•wny jed-iię chory, eje u nie-iektywnie le zresztą , co wia-zależności twie złego
» lekarską
zespołem.
iię przede
naraktery-
?o — wy-stan ciała :je są za-staci ogra-
iy. Wiedza
one często polski jako j angielskim ikira nie ma yskomfortu", stwierdzenie
z diagnozą
Natomiast poczucie dyskomfortu bywa określane znacznie swobodniej, jako „czucie się chorym". Może to być np. konfliktowe usposobienie, brak akceptacji otoczenia, dolegliwości fizyczne.