W procesie karnym opartym na zasadzie skargowości skarga stanowi dodatnią przesłankę procesową, tzn...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- Czy to ojczyzna moze byc kiedyniekiedy, byc i nie byc na przemian? Ojczyzna moze byc tylko kraj stanowiacy nieprzerwalnie teren historyczny narodu, i to teren centralny...
- Ustalenie zakresu pojęcia zwykłych potrzeb rodziny zależy od kryterium, które stanowić będzie podstawę zdefiniowania tego pojęcia...
- w pełni zrealizowany ze względu na wybuch U wojny światowej, to jednak podstawy prawne posłużyły jako dorobek stanowiący punkt wyjścia do prac kontynuatorskich w Polsce...
- sność drugiej ćwierci; suma wniesiona do wspólnoty stanowić będzie jedną czwartą właści- wego wkładu, pozostałym zaś przy życiu małżonkom...
- o mnie ex re mojego stanowiska w sprawie reformy rolnej, że jestem jakzłodziej, co chce wyjąć z cudzej kieszeni zegarek i dać go komuś innemu...
- W okresie, który upłynął od wejścia w życie ustawy zasadniczej, nastąpiło rozwinięcie konstytucyjnej regulacji stanów nadzwyczajnych w drodze ustawodawstwa zwykłego...
- Wspólnota pierwotna, antyczne niewolnictwo, feudalizm, kapitalizm, wreszcie socja-lizm miały stanowić z mocy praw historii powszechnodziejowy model...
- Uduchowienie, głęboka moralność, mądrość i wewnętrzne światło, a przede wszystkim miłość do świata i ludzi stanowią wzór i natchnienie dla tych,...
- - Niech żrą gips i srają ikrą łososia!!! ***Roman, siedząc na ruinach wieży poniemieckiego stanowiska dowodzenia, próbował rozkoszować...
- Niemcy miały kluczowe znaczenie: stanowiły deklarowany cel Armii Czerwonej i dostarczały bolszewikom mocnych podstaw do optymizmu...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
jest warunkiem dopuszczalności wszczęcia i toczenia się procesu. Jej wniesienie przez uprawnionego oskarżyciela przesądza o bycie procesu. Zgodnie z art. 17 § 1 pkt 9 kpk. „nie wszczyna się postępowania a wszczęte umarza, gdy brak skargi uprawnionego oskarżyciela".
Najważniejszą spośród skarg w procesie karnym jest akt oskarżenia (art. 331 i n. kpk.), który spełnia kilka istotnych funkcji31. Należą do nich:
- funkcja bilansująca - akt oskarżenia stanowi podsumowanie i uwieńczenie wyników postępowania przygotowawczego;
31 Por. T. Grzegorczyk, J. Tylman: Polskie postępowanie karne, Warszawa 1998, s. 97; K. Marszał: op. cit, s. 353-354; S. Waltoś: Proces karny. op. cit., s. 255-257.
47
Zasady procesu karnego
- funkcja inicjująca - polega na tym, że wniesienie aktu oskarżenia powoduje wszczęcie postępowania jurysdykcyjnego. Od tej chwili rozpoczyna się zawisłość sprawy przed sądem. Funkcja ta zwana jest niekiedy funkcją impulsu procesowego;
- funkcja programowa - akt oskarżenia zawiera „program", który jest wiążący dla sądu w toku całego postępowania jurysdykcyjnego. Treść aktu oskarżenia zakreśla podmiotowe i przedmiotowe granice rozpoznania sprawy przez sąd;
- funkcja informacyjna - jest związana z jawnością postępowania sądowego. Akt oskarżenia informuje o przedmiocie procesu nie tylko oskarżonego, ale wszystkie osoby obecne na jawnej rozprawie sądowej, tj. inne strony i uczestników procesu oraz publiczność (por. art. 385 kpk - „§ 1. Przewód sądowy rozpoczyna się od odczytania przez oskarżyciela aktu oskarżenia. § 2. Za zgodą obecnych stron, a w wypadku szczególnie obszernego uzasadnienia aktu oskarżenia, bez ich zgody, można poprzestać na przedstawieniu podstaw oskarżenia. § 3. Jeżeli wniesiono odpowiedź na akt oskarżenia, przewodniczący informuje o jej treści").
Spośród wymienionych wyżej funkcji na szczególną uwagę zasługuje funkcja programowa aktu oskarżenia. Akt oskarżenia zawiera wiążący dla sądu „program". Program ten dotyczy osoby oskarżonego i zarzucanego mu czynu. Określa więc podmiotowe (osoba oskarżonego) i przedmiotowe (zarzucany oskarżonemu czyn) granice rozpoznania sprawy przez sąd.
Jeśli chodzi o podmiotowe granice sądowego rozpoznania sprawy, to nie wywołują one większych problemów. Osoba oskarżonego jest dokładnie wskazana w akcie oskarżenia i tylko przeciwko niej może się toczyć proces.
Trudności pojawiają się w związku z ustalaniem przedmiotowych granic rozpoznania sprawy przez sąd. Odpowiedzialność karna oskarżonego za czyn opiera się na: podstawie faktycznej (określenie czynu) i podstawie prawnej (określenie kwalifikacji prawnej czynu).
Zasada skargowości nie ogranicza sądu w ustalaniu wszystkich cech faktycznych oraz oceny prawnej rozpoznawanego czynu. Sądu nie wiąże ani opis czynu, ani nadana mu w akcie oskarżenia kwalifi-
48
Zasada skargowości
v cia prawna. Znaczenie ma tylko to, aby przedmiotem rozpoznania sądu był ten sam czyn (rozumiany jako wydarzenie faktyczne), który ostał wskazany w akcie oskarżenia, tj. aby pomiędzy czynem zarzucanym (opis czynu zawarty w akcie oskarżenia) a czynem przypisanym (czyn określony w wyroku skazującym) zachodziła tożsamość, ti identyczność (sententia debet esse conformis libello). Mówiąc inaczej - czyn za który oskarżony zostaje skazany musi być czynem, o który został oskarżony.
Kwalifikacja prawna nie jest zatem dla sądu wiążąca. W toku całego postępowania sąd obowiązany jest dostosowywać opis prawny, tj- jeg° kwalifikację, do poczynionych ustaleń faktycznych (art. 399 i 455 kpk.). Można mówić o pierwotnej i wtórnej zmianie kwalifikacji prawnej czynu. Pierwsza podyktowana jest koniecznością usunięcia błędu w zastosowanej kwalifikacji prawnej czynu. Zmiana wtórna stanowi wynik zmian stanu faktycznego sprawy.
Określenie przedmiotowych granic rozpoznania sprawy przez sąd nasuwa szereg problemów. Związane są one przede wszystkim z trudnościami w określeniu pojęcia tożsamości czynu i jego kryteriów. A jest to problem istotny, gdyż tożsamość decyduje o: a) dopuszczalnym przedmiotowym zakresie rozpoznania sprawy przez sąd - tylko w ramach czynu zarzucanego w akcie oskarżenia. Brak tożsamości powoduje konieczność umorzenia postępowania (lub uniewinnienia oskarżonego), co nie wyłącza możliwości nowego procesu o ujawniony inny czyn; b) zakresie prawomocności materialnej. Prawomocność materialna stanowi stan rzeczy osądzonej (rei iudicatae), której treścią jest ne bis in idem (zakaz ponownego wszczynania i prowadzenia procesu przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn - nie dwa razy o to samo). Ne bis in idem wynika z art. 17 § 1 pkt 7 kpk.
Problem odpowiedzi na pytanie, kiedy zachodzi a kiedy nie zachodzi tożsamość czynu jest jednym z trudniejszych zagadnień w teorii procesu karnego. W doktrynie próby rozwiązania tego zagadnienia podjęli się m.in.: S. Śliwiński, J. Bafia, A. Kaftal oraz M. Cieślak32.