Przedstawiony w tym rozdziale projekt pomyślany był jako opisowa analiza wywiadów przeprowadzanych przez kuratorów z podopiecznymi, oparta na badaniu aktów mowy...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- W jakiej więc mierze obiektywny jest uzyskany przez nas opis świata, w szczególności - opis świata atomów? Fizyka klasyczna opierała się na przekonaniu (może...
- Istotne jest, iż te dokumenty obejmują okres wykraczający poza ramyczasowe działania obecnego Parlamentu, a tym samym poza okres sprawowania władzy przez...
- Chciałabym mękę waszej pracy pić przez rurkę, jak komar krew hipopotama - o ile to możli-we w ogóle - i przemieniać na moje idejki, takie piękne, takie motylki,...
- Ulice Mardecin wybrukowane były granitowymi płytami, wytartymi przez całe pokolenia stóp i kół wozów, wszystkie zaś budynki zbudowano albo z cegły, albo z...
- ver appetebat, cum Hannibal exhibernis movit; c) cum explicati-vum lub coincidens = gdy, skoro,przez to, że (z tymże trybem i cza-sem, jaki jest w zdaniu...
- cząstki (przed zmierzeniem jej cech), która nie znajduje się nigdziew przestrzeni i czasie? Jeśli za jeden obiekt uważać to, co jestopisywane przez jeden wektor...
- Odwrócił się tyłem do światła reflektora i osłaniając oczy przed blaskiem bijącym mu spod nóg, spróbował zajrzeć w kryształową głębinę jak przez lód, który skuwa jezioro...
- Przez jakiś czas obserwowałem ich i może dlatego, że byli nowi, patrzenie na nich sprawiało mi przyjemność; przy nich czułem się bezpieczny...
- 2asmienia jednostki czy dominacji nad nią, lecz w celu ochrony praw zagrożonych przez inne instytucje społeczne: Jednym z najtrudniejszych aspektów społecznego...
- uśmierzyć bizony, gdy klatki przez dłuższy czas pozostaną odkryte?Tymczasem orszak zbliżył się do pierwszej klatki, przy której trzymało...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
Miałem nadzieję, że studium takie posłuży jako pilotaż metod zbierania i analizowania danych i ukaże ich przydatność w badaniach nad tym, jak kuratorzy postępują wobec podopiecznych, a także, jak takie opisy wiążą się z innymi formami dyskursu nad pracą kuratorów.
152
Stephen Stanley
Podstawy analizy konwersacji
Celem niniejszego opracowania jest analiza aspektów rozmowy kuratorów z podopiecznymi. Zanim do niej przejdziemy, warto opisać pokrótce zasady analizy konwersacji.
Podstawowym celem analizy konwersacji jest opis i wyjaśnienie kompetencji uczestników konkretnej rozmowy w zakresie jeżyka codziennego. Podstawowym założeniem jest, że czynności, które mają wtedy miejsce, można wyjaśnić, stwierdzając, iż są one wytworami podzielanych i wzajemnie zrozumiałych procedur. Wynika z tego, że porządek analizy danych będzie odzwierciedlał porządek rozmowy. Dalej zakłada się, że regularne formy organizowania rozmowy są tworzone przez uczestników, kierując ich wnioskowaniem i działaniem jako normatywne podstawy. Zachodzi to w pewnym porządku sekwencyjnym, zatem siła oddziaływania danej wypowiedzi może być zdeterminowana jej miejscem w szeregu elementów rozmowy. Wyrażając to prościej, jeden rozmówca przemawia, drugi słucha, odnosząc tę przemowę do uprzednich czynności, jakie zaszły podczas rozmowy, lub do jeszcze innego kontekstu, i odpowiada uwzględniając te powiązania. Jeżeli rozmowa jest nagrywana, tak jak w tych badaniach, działania uczestników tłumaczą się przez wzajemne powiązania i mogą stać się zrozumiałe dla dowolnego słuchacza czy obserwatora.
Chociaż prawdą jest, że uczestnicy rozmowy mogą nie zauważać pewnych wypowiedzi (a zatem działania nie możemy traktować jako absolutnie pewnego wskaźnika intencji wypowiedzi) jednak powinno być możliwe zrekonstruowanie procesu tworzenia i rozumienia rozmaitych wypowiedzi podczas rozmowy.
Technika konwersacji nie jest zatem ezoteryczną dziedziną, lecz systematycznym stosowaniem zwyczajnych umiejętności, wspólnych wszystkim istotom ludzkim.
Następstwem założenia, że formy rozmowy mają charakter regularny, jest możliwość dostrzeżenia załamywania się rozmowy, na co zwykle wskazują pauzy, powtórzenia itp.
Regulowanie przebiegu rozmowy można opisać w kategoriach systematyki i systemów preferencji rządzących zarówno podstawowymi, jak i złożonymi formami. Na przykład Sacks, Schlegoff i Jefferson (1978) opracowali systematykę rządzącą kolejnością zabierania głosu przez rozmówców. Button i Casey (1984) opisali wspólne próby wyjaśnienia tematu zachodzące podczas zwykłej rozmowy. Centralnym założeniem przedstawionej tu analizy jest, że chociaż systematyki takie
Badanie aktów mowy w wywiadach...
153
wypracowano z myślą o zwyczajnej rozmowie, stosują się one do interakcji w układach instytucjonalnych. Atkinson i Drew (1979) pokazali na przykład, jak procedury prawne na sali sądowej opierają się na systematyzacji kolejności zabierania głosu i niektórych jej korela-tach; zdaniem Sacksa, Schlegoffa i Jeffersona „rozmowę można traktować jako podstawową formę systemu wymiany słów [...], natomiast inne systemy reprezentują rozmaite transformacje zachodzące w systemach zabierania głosu w rozmowie" (1978, s. 47).
Metoda
Na początku wybrano dwóch kuratorów, którzy wyrazili zgodę na zarejestrowanie kamerą wideo prowadzonych przez siebie wywiadów. Ograniczono liczbę kuratorów, badacz bowiem pragnął pokazać, że podobieństwa i różnice nie są jedynie pochodną przypadkowych cech indywidualnego stylu, lecz odpowiadają konkretnym sytuacjom. Przewidywano kłopoty z zaopatrzeniem w sprzęt do rejestracji rozmów, ograniczenie wyjściowej liczby kuratorów do dwóch minimalizowało więc trudności logistyczne.
Obaj wybrani na początku kuratorzy znali się na sprzęcie wideo i już wcześniej nagrywali rozmowy z podopiecznymi. Mieli także doświadczenia w przekonywaniu podopiecznych do zgody na filmowanie.
Początkowo obaj kuratorzy wyrazili zgodę na nagranie pewnej liczby różnego rodzaju rozmów, włączając w to wywiady środowiskowe i różne rozmowy o charakterze wychowawczym (supervision in-terviews). Badacz poznał biura obu kuratorów i wybrał miejsce zainstalowania kamery, które umożliwiało objęcie obiektywem obu rozmówców jednocześnie. Sprawdzono wtedy również poziom dźwięku.
Założono, że każdy podopieczny będzie pytany o zgodę na filmowanie przed rozpoczęciem wywiadu. Kamera była widoczna i ustawiano ją na statywie lub na szafce w pewnej odległości (4-5 metrów) od rozmówców. Kamerę uruchamiał kurator, badacz nie był obecny podczas wywiadu.
W trakcie badań dokonano pewnych zmian. W omawianym okresie role dwóch kuratorów uległy zmianie — zostali specjalistami w zakresie raportów z wywiadów środowiskowych. Dlatego, i również z powodu wolnego tempa gromadzenia nagranych materiałów, wybrano dodatkowo trzeciego kuratora, aby nagrał na taśmie magnetofonowej kilka rozmów dotyczących bieżącej pracy wychowawczej.
f
L
154
Stephen Stanley
Charakterystyka próby
Przed przystąpieniem do analizy wywiadów przyjrzyjmy się ich uczestnikom. Wszyscy trzej kuratorzy, którzy zgodzili się na wzięcie udziału w badaniach, to mężczyźni. Wpływa to w oczywisty sposób na wyniki i przy próbie powtórzenia czy zwiększenia zasięgu badań wymagałoby korekty.
Nagrano łącznie dziewiętnaście rozmów, z czego wykorzystano jedynie piętnaście — trzy rejestracje wideo odrzucono z powodu braku fonii, a jedno nagranie magnetofonowe ze względu na złą jakość dźwięku.
Piętnaście wywiadów objęło szesnaście osób (w jednej z rozmów uczestniczyły dwie osoby). W dwóch rozmowach (jednej o charakterze wychowawczym, drugiej — wywiadu środowiskowego) brała udział trzecia strona, w pierwszej z nich kurator, w drugiej — pracownik socjalny. Cztery spośród piętnastu rozmów dotyczyły toczących się rozpraw, a jedenaście (z dwunastoma podopiecznymi) — wywiadów środowiskowych. Z jedenastu wywiadów środowiskowych sześć przeprowadzono z ramienia Sądu Najwyższego (jedną przed procesem), a pięć z ramienia sądów rejonowych. Wśród przestępstw popełnionych przez podopiecznych były kradzieże (cztery przypadki), włamanie, nieuczciwe machinacje, pobicie, działanie na szkodę (criminal damage), kradzież towarów w sklepie, wykroczenia drogowe w jednym z wywiadów środowiskowych (chodziło o zakwalifikow; nie do ośrodka kształcenia) nie omawiano wykroczenia.
Wśród szesnastki podopiecznych było trzynaście osób płci męskiej i trzy żeńskiej, pięć czarnych, osiem białych, pochodzenia etnicznego trzech osób w materiale na taśmie magnetofonowej nie rozpoznano. Z dwunastu podopiecznych poddanych wywiadowi środowiskowemu dziesięć osób było mężczyznami, dwie — kobietami, w tym pięć czarnych, siedem białych.