2asmienia jednostki czy dominacji nad ni�, lecz w celu ochrony praw zagro�onych przez inne instytucje spo�eczne: Jednym z najtrudniejszych aspekt�w spo�ecznego...

Odnośniki

Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
W jakiej więc mierze obiektywny jest uzyskany przez nas opis świata, w szczególności - opis świata atomów? Fizyka klasyczna opierała się na przekonaniu (może...
Istotne jest, iż te dokumenty obejmują okres wykraczający poza ramyczasowe działania obecnego Parlamentu, a tym samym poza okres sprawowania władzy przez...
Chciałabym mękę waszej pracy pić przez rurkę, jak komar krew hipopotama - o ile to możli-we w ogóle - i przemieniać na moje idejki, takie piękne, takie motylki,...
Ulice Mardecin wybrukowane były granitowymi płytami, wytartymi przez całe pokolenia stóp i kół wozów, wszystkie zaś budynki zbudowano albo z cegły, albo z...
ver appetebat, cum Hannibal exhibernis movit; c) cum explicati-vum lub coincidens = gdy, skoro,przez to, �e (z tym�e trybem i cza-sem, jaki jest w zdaniu...
cz�stki (przed zmierzeniem jej cech), kt�ra nie znajduje si� nigdziew przestrzeni i czasie? Je�li za jeden obiekt uwa�a� to, co jestopisywane przez jeden wektor...
Odwr�ci� si� ty�em do �wiat�a reflektora i os�aniaj�c oczy przed blaskiem bij�cym mu spod n�g, spr�bowa� zajrze� w kryszta�ow� g��bin� jak przez l�d, kt�ry skuwa jezioro...
Przez jakiś czas obserwowałem ich i może dlatego, że byli nowi, patrzenie na nich sprawiało mi przyjemność; przy nich czułem się bezpieczny...
uśmierzyć bizony, gdy klatki przez dłuższy czas pozostaną odkryte?Tymczasem orszak zbliżył się do pierwszej klatki, przy której trzymało...
Wysunąwszy delikatnie ramię spod głowy Clare, wstał z łóżka, krzywiąc się z bólu, gdyż skaleczenia i rany, które przez noc trochę przyschły, znowu się...

Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.

W�asno�� osobista
Jak wiemy; spo�ecze�stwo wsp�czesne zorganizowane jest na podstawie za�o�enia, �e ka�da jednostka w tym spo�ecze�stwie mo�e gromadzi� dobra materialne, stanowi�ce jej szczeg�ln�, osobist� w�asno��. Guthrie i Powers, omawiaj�c rozw�j prawa w�asno�ci, stwierdzaj�:
,;Wczesne do�wiadczenia rodzinne ustalaj� skomplikowane wzorce zachowania, koncentruj�ce si� na stosowaniu zaimk�w dzier�awczych: rn�j, tw�j jego, jej. Wczesna tendencja dzieci do ow�adni�cia i manipulowania wielk� liczb� przedmiot�w z najbli�szego otoczenia oraz wrodzona tendencja do reakcji chw-yiania. kt�ra ulega intens~-fikacji, kiedy dany grze�miot jest atis-~-;;-a^y crd dziecfia, stanoi~-i� pocz�tld poczt:cia o~lasna�ci.
Prawa n iasn~�ci przysrsaane s� :~;pez wv pr2ez �~c~ ~~- odaSe=ien:u do w�asno�ci osobistej ich rodzinp i tawarzcsz~-. Rnzzszze::zenie raws�r:w re~pey-towania w�asno�ci na w�asno�� publiczn� nast�puje wskutei~ dalszego uczenia si�. Stw�erdzono, �e nawet obrona swej w�asno�ci zale�y od do�m-iadcze� ind_:-:i-idualnyca i przedstawia si� rozmaicie u r�nych dzieci" E6.
Nieprzestrzeganie i naruszanie prawa w�asno�ci innych os�b tolerot~slane jest u dzieci przez d�u�szy 'czas. Takie samo nieprzestrzeganie i naruszanie praw w�asno�ci traktowane jest ze znaczn� surowo�ci�, je�eli zdarzy si� osobom doros�ym. Jeden z najbardziej notorycznych przest�pc�w ~~ naszym kraju t�umaczy� si�, by� mo�e, w celach obrony, ale w spos�b nader interesuj�cy. �e c:�ya lista pope�nionych przez niego przest�pstw jest bezpo�rednim rez~:zi~a:em _ego. �e Tego rodzice i nauczyciele traktot~aii bez3,rosko potraeb� ~~,jav;ia m:: zasad- poszanowania Wasno�ci osobistej i byli dla niego pob�a�li~~ ~. gdy r~e vprzes`~zega� tej zasady.
J�zyk
J�zyk pod wieloma wzgl�dami spe�nia jedn� z zasadniczych funkcji instytucjonalnych. Jest on tak w�a�nie traktowany przez Judda, kt�ry po�wi�ci� wiele uwagi zar�wno rozwojowi indywidualnemu, jak i rozwojowi insEytucjonalnemu 27. Podstaw� zasadniczego znaczenia j�zyka jest funkcjonowanie spo�eczne. Za��my na przyk�ad, �e j�zyk i inne �rodki komunikacji maj� znikn�� w jednej chwili. Spo�eczne funkcjonowanie zar�wno jednostek, jak i grup na razie usta�oby zupe�nie i zosta�oby
Ee E. R. Guthrie i F. F. Powers Educational Psychology. New York 1950, The
Ronald Press Company, s. 363.
Q7 C. H. Judd Psychology of Sociat Institutions. New York 192fi, The Macmillan Company, s. 187.
28'l
trwale upo�ledzone. Z punktu widzenia osobowego oraz z punktu widzenia psychologii rozwoju indywidualnego, dokonuj�cego si� poprzez funkcjonowanie spo�eczne, zwi�zek pomi�dzy rozwojem umys�owym a rozwojem mowy danej jednostki zosta� ju� dawno uznany i stwierdzony przez wielu pisarzy. Aczkolwiek wiele autorytet�w z tej dziedziny nie wysnuwa tak daleko id�cych wniosk�w jak V~iatson 28, wszyscy jednak s� zgodni co do �ywotno�ci j�zyka i jego roli w rozwoju umys�owym wszystkich j ednostek.
Liczby
System liczbowy spe�nia r�wnie� funkcje o charakterze instytucjonalnym. Cz�owiek pierwotny, aczkolwiek posiada� mgliste percepcje ilo�ci oraz r�wnie mgliste metody wyra�ania ich, nie dysponowa� opracowanym systemem liczbowym. Jedn� z bezcennych zdobyczy minionych wiek�w rozwoju historyc .mego by�o stopniowe ulepszenie systemu liczb. W konsekwencji tego niewielu ludzi mog�oby funkcjonowa� z powodzeniem we wsp�czesnym spo�ecze�stwie bez posiadania odpowiedniej znajomo�ci i wiedzy w zakresie liczb ~.
System o�wiaty
Kszta�cenie jako insW ttTcja ~pcllecz^a �eterminuj�ca rozw�j jednostki nie ust�puje pod ~y herc s,~-~;e z-wcze:u,a �a~dnej innej instytucji. Jest to instytucja us:ano~-ior.a przez ~�~o dla zapewnienia dziecku okresu e~entalnego funkcjonowania spo�ecznego i rozwoju. Obowi�zkiem systemu kszta�cenia jest zachowanie raczej wiernie dziedzictwa spo�ecznego i dlatego musi ono by� zawsze nieco konserwatywne. Hightower, omawiaj�c odpowiedzialno�� szko�y za przekazywanie kultury narodowej, twierdzi:
"Z pewno�ci� o�wiata nie powinna przejmowa� odpowiedzialno�ci za kierowanie i odbudow� wszystkich element�w porz�dku spo�ecznego. Powinna ona dzia�a� na zasadzie partnerstwa z innymi instytucjami w obr�bie spo�ecze�stwa. Jeste�n g��boko przekonany, �e w�a�nie o�wiata powinna przej�� kierownictwo, i mo�emy przej�� to kierownictwo, je�li skupimy nasz� uwag� na tych zagadnieniach, kt�re s� wsp�lne dla wszystkich ludzi w naszej kulturze. Nie zakladam, �e odpowiedzialno�� szko�y polega na bezpo�rednim udziale w budowaniu nowego porz�dku spo�ecznego, ale przyjmuj�, �e zadaniem wychowania jest tworzenie tego rodzaju ludzi, kt�rzy b�d� stale przebudowywa� spo�ecze�stwo zgodnie z potrzebami ca�ego rodzaju ludzkiego" m.
W celu zapewnienia dziecku w�a�ciwego pod wzgl�dem wychowawezym rozwoju, kt�ry spowoduje w rezultacie jego p�niejsze efektywne
2s Watson, Op. cit.
ys Judd, Op. cit., s. 77.
ao g. W, ~ghtower The School - Its Social Role. "Progressive Educ�tion". X:�V (Stycze�, 1948), s. 18.
288
funkcjonowanie spo�eczne, wychowanie powinno uwzgl�dnia� trzy wa�ne aspekty. S� to
1. Opanowanie pewnych fakt�w. Fakty, o kt�rych tu m�wimy, nie stanowi� s~�y��cznej czy unikalnej w�asno�ci jakiej� pojedynczej grupy. S� one dziedzictwem ca�ego rodzaju ludzkiego i, chocia� forma ich wyst�powania r�ni si� w zale�no�ci od czasu i miejsca, s� one uniwersalne ze wzgl�du na ich zasadnicze znaczenie. `,Miedza o liczbach, wyra�ona na przyk�ad w formie tabliczki mno�enia, jest dobrym tego przyk�adem. Przyj�te powszechnie prav~~a fizyczne to inny przyk�ad.