Nauka jest konieczna do przebudowy społeczeństwa...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- odpowiednich warunków do zapewnienia "wolnej gospodarki", poza tym pañstwo nie powinno ingerowaæ w spo³eczno-ekonomiczneprocesy, którymi sterowaæ powinny si³y...
- Czynniki rozwoju spo³ecznego"Rozwój nadorganiczny" przejawia siê ju¿ zacz¹tkowo w œwiecie owadów,wœród mrówek, pszczó³ i in...
- 5) przestrzegaæ tajemnicy okreœlonej w odrêbnych przepisach,6) przestrzegaæ w zak³adzie pracy zasad wspó³¿ycia spo³ecznego...
- - Jakie będzie zatem twoje następne posunięcie?- Myślę, że w celu uzyskania pozostałych informacji posłużę się numerami ubezpieczeń społecznych -...
- czyni z jednoznacznie instytucję społeczną, która ma dbać o to, by uczniowie wynieśli z niej tęniezbędną wiedzę i zachowali ją na życie...
- społeczeństwa; słowem, takiej warstwy, która stanowiąc c a ł k o w i t ez a p r z e p a s z c z e n i e c z ł o w i e k a , może odzyskać samą siebie tylkoprzez c a ł k o w i t e o d...
- Człowiek mądry daje upust swoim uczuciom społecznym zabiegając o to, by jego grupa miała powodzenie...
- społecznej, pozwalając odnajdywać element izolacji świadomościowej równie dobrze w kulturze średniowiecznego chłopa inkaskiego, co w naszych...
- że używaliśmy już tego rozróżnienia w ramach perspektywy „działaniowejʺ, gdy przeciwstawialiśmy sobie stosunki społeczne pierwotne i wtórne...
- tajna wladza swiata Agresywna infekcja streptokokowa…daje o sobie znać we wszyskich zainfekowanych częściach społeczeństwa...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
W związku z tym uczeni pełnić w nim muszą wyróżnione role. Przyznawanie im szczególnego statusu jest zresztą, zdaniem Saint-Simona, faktem od XIII wieku, kiedy to zaczęła się kształtować nowoczesna, oparta na obserwacji, nauka. Królowie Francji i Anglii popierali postęp nauk i podnosili polityczne znaczenie uczonych.
Co więcej: „Stopniowo nasi królowie [. . .] zrozumieli, że trzeba
popierać naukę oraz podporządkowywać się decyzjom uczonych"
(Saint-Simon 1968d: 306).
Nowe, ukształtowane przede wszystkim dzięki pracom uczonych, społeczeństwo będzie miało jeden podstawowy cel. Ma być nim możliwie najlepsze zastosowanie, rozwój i upowszechnienie
umiejętności osiągniętych w różnych dziedzinach nauki, sztuki
i rzemiosł, dla zaspokojenia potrzeb ludzkich. To nowe społeczeństwo ma wykluczyć bezpośrednie oddziaływanie człowieka na człowieka, gdyż jedyną użyteczną działalnością ludzką będzie
w nim oddziaływanie człowieka na rzeczy. Wzajemne oddziaływania ludzi na siebie mają mieć tylko charakter wtórny, pośredni 21
(tamże: 330). Celem związku społecznego jest więc uszczęśliwienie ludzi, polegające na możliwie pełnym zaspokojeniu ich potrzeb zarówno fizycznych, jak i duchowych.
Konkretny człowiek może jednak nie wiedzieć, jak do tego
szczęścia dążyć. W nowoczesnym społeczeństwie ustalenie kierunku postępu społecznego, ten najważniejszy akt polityczny, nie zależy od poszczególnych ludzi. Zależy ono cd całego społeczeństwa jako realnie istniejącej całości. W takim właśnie społeczeństwie tkwi zasada postępu, którą ludzie muszą zrozumieć jako słuszną i konieczną. Poszczególnym obywatelom, członkom poszczególnych grup społecznych przysługuje podrzędna rola wykonawców wyroku dziejów. Jak powiedziałem wcześniej, w nowym społeczeństwie nie ma już miejsca na oddziaływanie ludzi na siebie nawzajem, na rządzenie. Konieczne jest natomiast jasne
określenie tego, jakie zdolności potrzebne są do wypełniania poszczególnych funkcji społecznych. Każdy obywatel powinien w sposób naturalny dążyć do wypełniania swoich zadań i nie powinien wykraczać poza nie. Każda kwestia społeczna rozwiązywana ma być na podstawie aktualnego stanu wiedzy. Wszystkie ważne funkcje społeczne będą z całą pewnością powierzane ludziom najzdolniejszym (tamże: 332 - 334).
Jak widzimy, i tym razem Saint-Simon silnie podkreśla rolę
nauki i uczonych. Do ich właśnie zadań musi przecież należeć
odkrywanie prawidłowości dynamiki społecznej, prawa postępu
i jego przejawów, upowszechnianie wiedzy o nim, wynajdywanie
odpowiednich ludzi na odpowiednie stanowiska. Ludzi, którzy nie
spełniają postawionych przez Saint-Simona warunków uczestnictwa w życiu społecznym, nie obejmują żadne przywileje z niego wynikające. ,,Człowiek, który nie nabył pewnych nawyków ładu,
oszczędności, umiłowania pracy, a w sferze ducha nie posiada
pewnego poziomu wykształcenia ani też zdolności przewidywania,
nie jest jeszcze dojrzały do emancypacji i musi być prowadzony
na pasku. Podobnie rzecz się ma z narodem: dopóki tych warunków nie spełnia, nie może być rządzony inaczej niż w sposób arbitralny" (tamże: 309). Dopiero wtedy, gdy masy ludowe jakiegoś narodu będą zdolne same rządzić się w swych sprawach
praktycznych, codziennych, nie trzeba będzie rządzić nimi z zewnątrz. Dużo jest jednak jeszcze do zrobienia, mimo że 22
niono w tym kierunku. Przykładem może być lud francuski. Jego zamiłowanie do porządku, poszanowanie własności, umiejętność
przewidywania uczynią go zdolnym wkrótce do „samostanowienia" (tamże: 309-311).
Emancypacja ludu polega głównie na zrozumieniu roli i kompetencji uczonych. Ufność i skłonność ludu do podporządkowania się autorytetom naukowym, a także do podporządkowania się
przełożonym „w dziedzinie industrii", stają się faktami. Zaufanie i dobrowolne podporządkowanie się stanowią organiczną cechę
nowego ustroju (tamże: 317). Saint-Simon wyklucza, bez argumentacji zresztą, obawę, że wiedza może być kiedykolwiek podstawą powstania despotyzmu uczonych. Gdy materialne i duchowe potrzeby ludu zostaną zaspokojone, najtrudniejsza część kształtowania ustroju industrialnego zostanie dokonana. Istotna
pozostanie wówczas tylko kwestia stosunku między przywódcami
nowego ustroju społecznego a przywódcami starego ustroju. Zagadnienie to musi „[...] zostać rozwiązane właśnie dla dobra ludu, który jednakże pozostanie na zewnątrz sprawy zachowując bierność" (tamże: 319).
Podsumujmy krótko poglądy Saint-Simona na społeczne funkcje nauk społecznych.
1. Nauki społeczne oparte są na tych samych zasadach metodologicznych co nauki przyrodnicze.
2. Zadania nauk społecznych mają charakter techniczny. In
żynieria społeczna oparta być musi na precyzyjnej analizie dziejów i struktury społeczeństwa.
3. Nauki społeczne mogą pełnić funkcje krytyczne. Gdy systemy społeczne w naturalny sposób tracą zdolność do samodoskonalenia, filozofowie przyczyniają się do przyspieszenia ich upadku przez krytykę nieadekwatnych już do rzeczywistości zewnętrznej idei. Za krytyką postępować musi ważniejsza od niej dzia
łalność konstrukcyjna.
4. Analiza społeczeństwa prowadzi do ujawnienia zawartych
w nim, niezależnych od poszczególnych ludzi, prawidłowości. Poznanie "ich, a nawet upowszechnienie wiedzy o nich, nie zmienia ich charakteru.
5. Prawidłowości rozwoju społecznego w swym podstawowym
zakresie sÄ… takie same w okresie przedindustrialnym i w okresie
23