mentarzami do konkretnych faktów manipulacji doświadczanych przez pewne instytucje alboteż opierają się na fachowej analizie funkcjonujących w Polsce mass...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- Istotne jest, iż te dokumenty obejmują okres wykraczający poza ramyczasowe działania obecnego Parlamentu, a tym samym poza okres sprawowania władzy przez...
- Chciałabym mękę waszej pracy pić przez rurkę, jak komar krew hipopotama - o ile to możli-we w ogóle - i przemieniać na moje idejki, takie piękne, takie motylki,...
- Ulice Mardecin wybrukowane były granitowymi płytami, wytartymi przez całe pokolenia stóp i kół wozów, wszystkie zaś budynki zbudowano albo z cegły, albo z...
- ver appetebat, cum Hannibal exhibernis movit; c) cum explicati-vum lub coincidens = gdy, skoro,przez to, e (z tyme trybem i cza-sem, jaki jest w zdaniu...
- czstki (przed zmierzeniem jej cech), ktra nie znajduje si nigdziew przestrzeni i czasie? Jeli za jeden obiekt uwaa to, co jestopisywane przez jeden wektor...
- Odwrci si tyem do wiata reflektora i osaniajc oczy przed blaskiem bijcym mu spod ng, sprbowa zajrze w krysztaow gbin jak przez ld, ktry skuwa jezioro...
- Przez jakiś czas obserwowałem ich i może dlatego, że byli nowi, patrzenie na nich sprawiało mi przyjemność; przy nich czułem się bezpieczny...
- uśmierzyć bizony, gdy klatki przez dłuższy czas pozostaną odkryte?Tymczasem orszak zbliżył się do pierwszej klatki, przy której trzymało...
- Wysunąwszy delikatnie ramię spod głowy Clare, wstał z łóżka, krzywiąc się z bólu, gdyż skaleczenia i rany, które przez noc trochę przyschły, znowu się...
- mo unt po dejm ie pr óbê sko mun iko wan ia siê przez RPC z de mon em rpc...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
Brak obszerniejszych publikacji ex profes-so podejmujących problematykę manipulacji jest
m.in. następstwem braku szerzej zakrojonych badań w tej dziedzinie13.
Wnikliwy odbiorca mass mediów w Polsce jest jednak w stanie dowiedzieć się o
funkcjonujących formach manipulacji. Jednym ze źródeł tej wiedzy są m.in. różne spory
prowadzone między dwiema (lub więcej) stronami konfliktów politycznych, w ramach
których wysuwane są oskarżenia o stosowanie nieuczciwych technik propagandowych czy
wręcz mani-pulatorskich. Tak było np. w ostatniej fazie kampanii prezydenckiej w
październiku 1995 r., gdy kandydaci do Belwederu zarzucali mediom nieuczciwość o
charakterze manipulatorskim, natomiast przedstawiciele prasy, radia i telewizji imputowali
rozmówcom (kandydatom na prezydenta) „chwyty" z bogatego arsenału manipulacji,
szczególnie zaś w postaci rzucanych publicznie i "na wyrost" obietnic przedwyborczych14.
Świat manipulacji w jakimś sensie kontynuuje Świat propagandy, wydany w Bibliotece
„Niedzieli" w 1994 r. Przy czym podkreśla się w obecnej publikacji, że manipulacja spełnia
rolę niezwykle skutecznego instrumentu w rękach propagandy. Choć nie zawsze działalność
pro-
10
11
Wstęp
Wstęp
pagandowa opiera się na technikach ma-nipulatorskich, a sam propagandysta nie musi być
manipulatorem. Natomiast w stosunkach międzyludzkich dają znać o sobie daleko idące ślady
manipulacji, przy bardzo nikłej obecności elementów propagandowych.
Książka niniejsza powstała w oparciu o materiał gromadzony w związku z wykładami z
zakresu pedagogiki mass mediów, które autor prowadzi w Wyższym Seminarium
Duchownym w Łodzi (od 1975 r.), a ostatnio (od roku 1994) także w Akademii Teologii
Katolickiej w Warszawie. Jego uzupełnieniem były wspólne ze studentami poszukiwania w
ramach seminarium magisterskiego oraz odczyty wygłaszane na temat mass mediów w róż-
nych środowiskach w Polsce.
Wiele z poruszonych w książce zagadnień zostało omówionych wcześniej w opracowaniach
naukowych i w artykułach publicystycznych, które autor zamieścił w kwartalnikach „Ethos" i
„Katecheta", w miesięczniku „Wiadomości Archidiecezjalne Łódzkie", w tygodnikach „Ład"
i „Niedziela", w dzienniku katolickim „Sło-
wo" oraz podjął w wywiadach dla prasy świeckiej i dla agencji prasowych15.
Jakkolwiek wspomniane wykłady i odczyty wygłaszane były w aspekcie peda-gogicznym, to
jednak uwzględniały szero-ko problematykę manipulacji. jWszak zjawisko to stanowi w
wysokim stopniu czynnik konkurencyjny w stosunku do działań wychowawczych, w
szczególności zaś w procesie kształtowania osobowości młodego czlowieka.łPonadto zwykła
obserwacja mass mediów w Polsce pozwoliła autorowi utwierdzić się w przekonaniu, że wraz
ze zmianą ustroju politycznego nie ustały działania manipulatorskie. Przeciwnie, na obszarze
propagandy one się wzmogły i zyskały na skuteczności, ponieważ otoczka ideologicznej
kompromitacji i bankructwa, jaka im wcześniej to-warzyszyła, teraz zastąpiona została
hasłami demokratycznymi, które w odbiorze społeczeństwa miały pozyskać nową
wiarygodnością funkcjonowanie mediów wpływa też znacząco ich faktyczna kondycja
moralna. Etos ludzi pracujących w mass mediach pozostawia coraz więcej do życzenia. Jak
trafnie napisał jeden
(4 J
12
13
Wstęp
Wslęp
z publicystów: „Kryzys moralny mediów
i polega właśnie na tym, że znika bariera
o1' wstydu. Kilka lat temu dziennikarz, kto-
•. remu udowodniono manipulowanie był
li) skompromitowany w oczach środowiska
i czytelników. Dzisiaj dożyliśmy czasów,
kiedy dziennikarze chwalą się biegłością
w manipulowaniu"16.
Ukazane wyżej obszary, na których mass media wywierają wpływ na jednostkę i spo-
łeczeństwo, zdeterminowały charakter tej publikacji. Jest ona przede wszystkim wykładem
prezentującym zjawisko manipulacji z najważniejszymi jego problemami, jakie wynikają
zwłaszcza dla osobowego rozwoju człowieka, dla samej praktyki wychowawczej, pośrednio
zaś dla Kościoła w Polsce, który upatruje w manipulacji laicyzującej człowieka poważne
zagrożenie dla prowadzonej obecnie ewangelizacji.
Książka podejmuje też próbę uporządkowania niektórych pojęć, uzupełnienia stosowanych
dotychczas klasyfikacji i przedstawienia w miarę pełnego obrazu negatywnych skutków, jakie
powstają w następstwie prowadzenia działań mani-pulatorskich. Samo zjawisko manipulacji
ukazane zostało w świetle istniejącej teorii oraz w zestawieniu z konkretnymi faktami. Przy
czym te ostatnie odnoszą się najczęściej do manipulacji, którą stosują pewne ośrodki
propagandowe wobec Kościoła katolickiego w Polsce.
Liczne sygnały na obszarze polskich mediów dowodzą, że zjawisko nazywane dotychczas
propagandą antykościelną ewoluuje w kierunku propagandy o charakterze antykatolickim, a
nawet anty-chrześcijańskim. Przedmiotem działań manipulatorskich stają się coraz wyraźniej:
katolicyzm jako religia, doktryna katolicka oraz sami katolicy; i odpowiednio:
chrześcijaństwo z jego wartościami, kulturą, działalnością chrystianizacyjną itp.
Propagandowe ataki wymierzane bezpośrednio w Kościół katolicki w Polsce stały się nowym
sposobem do uformowania w świadomości odbiorców mass mediów zmanipulowanego
obrazu katolicyzmu i chrześcijaństwa.
Prowadzi to nieuchronnie do zniekształcenia obrazu samej religii - jej istoty, sensu i
znaczenia w życiu jednostki i społeczeństwa. Wykorzystywanie zatem tech-
14
15
Wstęp
nik manipulatorskich do różnych form laicyzacji przestaje być wyłącznym problemem
Kościoła katolickiego, staje się historycznym wyzwaniem dla wszystkich wspólnot
religijnych i dla każdego człowieka wierzącego17.
Manipulacja ukazana jest w książce jako trudny problem pedagogiczny. Stanowi przecież
wpływy wysoce konkurencyjne dla oddziaływań wychowawczych i tym bardziej