Dariusz Zając· trudności wychowawcze wiążą się z właściwościami uczniów,których zachowanie w sytuacjach społecznych niekorzystnieodbiega od...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- Programy s¹ przypisane do kategorii, dla których tworzone s¹ zasady zapory ogniowej: n Jeœli zapora ogniowa wyœledzi, ¿e program próbuje otworzyæ...
- Ramię w ramię z nieludzkimi przeraźliwymi stworami maszerowała masa nagich postaci ludzkich - ludzi, których dusze Krwawnik schwytał z pomocą niszczącej...
- odpowiednich warunkw do zapewnienia "wolnej gospodarki", poza tym pastwo nie powinno ingerowa w spoeczno-ekonomiczneprocesy, ktrymi sterowa powinny siy...
- Aż do wiosny tego roku schemat wyglądał następująco: coraz pospieszniejsze stosunki, po których następowała krótka drzemka (nawiasem mówiąc, ulubiony...
- Czynniki rozwoju spoecznego"Rozwj nadorganiczny" przejawia si ju zacztkowo w wiecie owadw,wrd mrwek, pszcz i in...
- 5) przestrzega tajemnicy okrelonej w odrbnych przepisach,6) przestrzega w zakadzie pracy zasad wspycia spoecznego...
- Kosmonauci informowali:- Zdumiewa twardy sen mieszkańców miasta, nie reagują zupełnie na światła lamp, przy pomocy których odnajdujemy drogę w labiryncie...
- • skrzynia biegów, długa – ponieważ jest wiele szybkich partii (łuki, czasami proste), na których to właśnie dużą prędkością można sporo...
- Idąc wzdłuż rzędów tych prowizorycznych łóżek, Harry naliczył osiemnastu pacjentów, z których wielu było niezbyt starannie opatrzonych, a wszyscy...
- — I co dalej? Co zrobiłeś? — Okazało się, że muszę zapłacić co najmniej paru prawnikom, których mi załatwili...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
Spionek).
Dwie pierwsze próby określenia istoty „trudności wychowawczych" dokonane są z punktu widzenia etiologiczno-diagnostycznego, dwie kolejne z diagnostycznego, a ostatnie z etiologicznego [Łobocki, 1983, s. 10]. Szerokiego ujęcia „trudności wychowawczych" dokonuje H. Izdebska, stwierdzając, że „składają się (na nie - D. Z.) problemy, jakie dziecko (małe, dorastające) stwarza rodzicom i nauczycielom w procesie swojego psychofizycznego i społecznego rozwoju" [1993, s. 85]. Interesująco jawi się również próba określenia tej kategorii pojęciowej dokonana przez J. Strelau. Ów autor uważa, że „trudności wychowawcze to wszelkiego rodzaju czynniki wewnętrzne i zewnętrzne utrudniające prawidłowe zachowanie się dzieci i młodzieży. Doprowadzają one do zachowań niezgodnych z obowiązującymi normami współżycia społecznego i do zaburzeń poprawnych układów w stosunkach społecznych" [1975, s. 443].
W literaturze przedmiotu badań, obok pojęcia „trudności wychowawcze" funkcjonuje również pojęcie „niedostosowania społecznego". J. Konopnicki, odwołując się do doświadczeń i badań D. H. Stotta, przedstawia charakterystykę dziecka niedostosowanego społecznie. Wskazuje na psychofizyczne i społeczne kryteria (cechy) jego rozpoznawania. Pierwsze znajdują swoje
odzwierciedlenie w tym, ýe: 3J OŁ \ ftUN *"\ Rj\) ON OM ( '
dziecko niedostosowane nie działa w swoim najlepszym intere'sie;dziecko takie swym zachowaniem sprawia wiele kłopotów, którychsamo nie jest w stanie rozwikłać;reakcje dziecka są skomplikowane, trudne do przewidzenia i nieproporcjonalne do bodźców, które je wywołały;dziecko napotyka różnego rodzaju niepowodzenia, nie ma możliwości przeżywania sukcesu, które jest istotnym czynnikiemstymulującym działania ludzkie;dziecko takie czuje się nieszczęśliwe, bowiem nie ma możliwościosiągania sukcesu.Drugie z kolei wyrażają się w tym, że:
dziecko jest na ogół rzadko lubiane przez inne dzieci i dorosłych,nie ma ono zaufania do innych ludzi, jest podejrzliwe i niezrozumiałe dla nich;trudno nawiązuje kontakty i przyjaźnie, czuje się wyobcowane w grupie;zaspokaja potrzeby w sposób okrężny,' najczęściej dla otoczenianieprzyjazny i niejednokrotnie antyspołeczny [za: Łobocki, 1983,s. 11-12]. "=1JJ '■'■-:■'■Trudności wychowawcze...
219
Zarysowane powyżej różne ujęcia trudności wychowawczych i niedostosowania społecznego nie pretendują do miana jedynie słusznych. Stanowią tylko egzemplifikację poczynionych na łamach literatury przedmiotu ustaleń terminologicznych i, jak słusznie zauważa M. Łobocki, „(··.) wymagają niewątpliwie wnikliwych rozważań opartych na dalszych, szeroko zakrojonych badaniach empirycznych" [1983, s. 13].
Wybrane klasyfikacje trudności wychowawczych (dzieci trudnych)
Podobnie jak doprecyzowanie pojęcia trudności wychowawczych i dzieci trudnych, również ich klasyfikacja sprawia niemałe problemy, co odzwierciedla się brakiem w pełni zadowalających ustaleń w tej kwestii. Pewne próby uporządkowania ich znajdujemy w poglądach m.in.: L. Bandury, H. Spionek, H. Izdebskiej, H. Eysencka. Przedstawia to poniższe zestawienie tabelaryczne:
Klasyfikacja i typologia trudności wychowawczych (dzieci trudnych)
Klasyfikacja
Typologia
L. Bandura
H. Spionek*
H. Izdebska
H. Eysenck
trudności
sprawiane przez dzieci o przewadze procesów pobudzania
trudności
sprawiane przez dzieci o przewadze procesów hamowania
dzieci szczególnie łatwe do prowadzenia wychowawczego
dzieci dość łatwe do prowadzenia wychowawczego
dzieci przeciętne ze względu na stopień trudności jakie sprawiają
dzieci dość trudne do prowadzenia wychowawczego
dzieci bardzo trudne do prowadzenia wychowawczego
trudności wynikające z zaniedbań wychowawczych oraz negatywnych oddziaływań środowiska rodzinnego
trudności związane z niepowodzeniami szkolnymi dzieci i młodzieży (ale nie same niepowodzenia)
trudności spowodowane błędami wychowawczymi, głównie w środowisku rodzinnym
trudności wynikające z nieprawidłowego funkcjonowania rodziny
trudności związane z psychofizycznym rozwojem dziecka (przebyte choroby, tzw. deficyty lub mikrodefekty rozwojowe, zaburzenia w sferze emocjonalnej - nadpobudliwość lub zahamowanie
trudności wzrostu
trudności wyłaniające się w kontekście rozbieżności dążeń, oczekiwań i ambicji rodziców oraz dążeń i zainteresowań dzieci.
dzieci eks-trawertywne
skłonne do ucieczek i bójek, krnąbrne, kłamliwe, gwałtowne
dzieci intro-wertywne,
bardzo wrażliwe, popadające w depresję, zamknięte w sobie, nieśmiałe
*ze względu na stopień ich nasilenia, autorka rozpatruje je na tle wszystkich dzieci
Źródło: opracowanie własne w oparciu o prace: M. Łobocki, Trudności wychowawcze w szkole, Lublin 1983, s. 13-15; H. Izdebska, Trudności wychowawcze, [w:] Encyklopedia pedagogiczna, W. Pomykało (red.), Warszawa 1996, s. 858-859
220
Dariusz Zając