Księciu podaje szereg zasad skutecznego zdobywania władzy i utrzymywania się przy niejnp...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- Metody przetwarzania AC Przetworniki delta Przetworniki delta charakteryzują się błędami przy szybkich zmianach sygnału...
- resów, na które na le ¿y prze kie ro waæ wia do moœæ, plik fil tru mo¿e za wie raæ te sty za - war to œci przy chodz¹cej wia do mo œci, tak by na przyk³ad wia do...
- — ProszÄ™ pani, jeĹ›li pojedzie pani do siedziby detektywĂłw Dystryktu Zachodniego przy PięćdziesiÄ…tej PiÄ…tej i Pine, gdzie podpisze pani dokument...
- Przez jakiś czas obserwowałem ich i może dlatego, że byli nowi, patrzenie na nich sprawiało mi przyjemność; przy nich czułem się bezpieczny...
- uśmierzyć bizony, gdy klatki przez dłuższy czas pozostaną odkryte?Tymczasem orszak zbliżył się do pierwszej klatki, przy której trzymało...
- Ed siedział właśnie przy biurku w rogu swojego salonu sprzedaży żując pierwsze tego dnia cygaro, kiedy zobaczył dwóch mężczyzn w roboczych koszulach i...
- Nie miał czasu myśleć teraz o więźniu, bo gdy kilku ludzi zabrało się do rozbierania martwych kompanów, kłócąc się przy tym o łupy, reszta zaczęła...
- jan brzechwa, wlosJan BrzechwaWłosPan starosta jadł przy stole,Naraz patrzy - włos w rosole...
- sność drugiej ćwierci; suma wniesiona do wspólnoty stanowić będzie jedną czwartą właści- wego wkładu, pozostałym zaś przy życiu małżonkom...
- Kosmonauci informowali:- Zdumiewa twardy sen mieszkańców miasta, nie reagują zupełnie na światła lamp, przy pomocy których odnajdujemy drogę w labiryncie...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
: „ Należy pamiętać, że ludzi trzeba albo potraktować łagodnie albo wygubić, gdyż mszczą
się za błahe krzywdy, za ciężkie zaś nie mogą. Przeto gdy się krzywdzi człowieka, należy
czynić to w ten sposób, aby nie trzeba było obawiać się zemsty. "1 Inna rada: „Zdobywca,
opanowawszy rządy, powinien przygotować i popełnić naraz wszystkie nieodzowne
okrucieństwa, aby nie wracając do nich codziennie i nie powtarzając ich, mógł dodać ludziom
otuchy i pozyskać ich dobrodziejstwami. "2 Jeszcze inna: „Jeżeli podbite państwa są
przyzwyczajone do rządzenia się swoimi prawami i do wolności, są trzy sposoby, aby je
utrzymać: pierwszy - to zniszczyć je, drugi - założyć tam swą siedzibę, trzeci, zostawić im ich
własne prawa, czerpać stamtąd pewne dochody i stworzyć wewnątrz rząd oligarchiczny, który
by ci je utrzymał w przyjaźni. Albowiem taki rząd, utworzony przez księcia, wie, że nie może
obejść się bez jego przyjaźni i potęgi i że trzeba czynić wszystko, aby go podtrzymać. "3
N. Machiavelli ilustruje swoje reguły przykładami z historii starożytnej, średniowiecznej i
jemu współczesnej, więc mogłoby się wydawać, że nie on jest autorem makiawelizmu. Ale
zbrodni i złodziejstwa zawsze było wiele, natomiast w wypadku Księcia Machiavelli
sankcjonuje zło, sankcjonuje taki typ polityki, który wszelkimi sposobami, byle
inteligentnymi, czyli skutecznymi, pozwoli księciu zdobyć władzę i ją utrzymać.
W tym miejscu warto jednak wyjaśnić, że skuteczna polityka to nie jest wyłącznie polityka
amoralna, czy niemoralna. Nie dajmy się nabrać, że kryterium dobrej polityki jest
skuteczność, a nie moralność, jeżeli więc dla realizacji celu władcy lub władzy skutecznymi
będą środki moralne, to po nie trzeba sięgnąć. Klasyczny przykład to praktyki komunistów,
którzy gdy trzeba łamią prawo, ale gdy prawo im sprzyja, trąbią naokoło, że są za państwem
prawa. I to jest właśnie ów cynizm.
Aby ustosunkować się po tych wstępnych ilustracjach do problemu moralności i skuteczności
w polityce, trzeba kilka spraw wyakcentować:
a) wyznaczenie jako celu polityki skuteczności jest równoznaczne z odebranie praw ludzkich
tym wszystkim, z którymi owa skuteczność się nie liczy. Dlatego w konsekwencji można ich
wygubić, zubożyć, pozamykać do więzień. Tutaj pojawia się podstawowa sprawa: kim jest
człowiek? Jeśli jest osobą, to jest automatycznie suwerenem, jeśli osobą nie jest, to su-
werenem jest tylko władca. Za czasów N. Machiavelli suwerenem był tylko książę. A to jest
pierwszy i podstawowy błąd: suwerenem bowiem jest nie tylko władca, ale każdy człowiek
jako osoba.
b) U Greków nie ma jeszcze wypracowanej koncepcji człowieka jako osoby, to wnosi dopiero
chrześcijaństwo, gdyż osoba-prosopon-persona to maska, obraz, obraz Boga samego,
niemniej jednak Grecy zwrócili uwagę, nawet przy ograniczeniu podmiotów prawa, że
człowiek koniecznie potrzebuje kontekstu społecznego, aby żyć i się rozwijać
(etymologicznie „idiota" to ten, kto uważa, że wystarczy ograniczyć się do życia prywatnego,
„kretyn" zaś uważa siebie za wyrastającego ponad wszystkich). Dlatego pewne ustroje
nazwali zdrowymi, a inne zwyrodniałymi. Zdrowe są takie, w których człowiek nie tylko ma
zabezpieczone środki do życia, ale również promowany jest jego rozwój i szlachetna postawa
(monarchia, arystokracja, politeja). Zwyrodniałe natomiast to te, w których człowiek
karłowacieje, środków brak a promowane są postawy brzydkie (tyrania, oligarchia,
demokracja). Gdy teraz te rozróżnienia zaaplikujemy do chrześcijańskiej wizji człowieka jako
osoby, to od razu widać, jak wielkim wyzwaniem jest uprawianie polityki.
c) polityk nieskuteczny, to fajtłapa a nie polityk, polityk musi być skuteczny, co nie znaczy,
że ma być niemoralny. Z perspektywy człowieka jako osoby widać, że polityka nie licząca się
z moralnością jest contradictio in adiecto, bo jest to po prostu polityka nie licząca się z
człowiekiem. Wtedy on słusznie zapyta -jako podmiot - po co mi taka polityka, po co mi takie
państwo? A jeśli się mu zamknie usta, weźmie na przymus, no to mamy nowoczesną formę
niewolnictwa.
Polityka musi więc mieć na celu dobro człowieka, jeśli ma być autentyczną polityką. Taki
cel polityczny nosi miano dobra wspólnego. Skuteczność w jego realizacji, tak jak w
porządku moralności węziej pojętej, polega na tym, że gdzie się da, tam dobro trzeba
urzeczywistniać, a gdzie się nie da, należy przeciwstawiać się złu. Zło, gdy małe, trzeba
zaatakować, gdy przerasta nasze siły - wytrzymywać jego napór. I dopiero wówczas,
niezależnie od tego, jaka jest sytuacja w państwie - polityka respektująca w ten sposób dobro
wspólne jest polityką zdrową.
Jednym słowem, hasło skuteczności z pominięciem moralności, oznacza, że w danym