298NAUCZYCIEL W OKRESIE WSPÓŁCZESNYCH WYZWAŃ EDUKACYJNYCHkształcenia jako zespół czynności nauczyciela i uczniów...
Serwis znalezionych hasełOdnośniki
- Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
- W lipcu 1941 roku jako czBonek Episkopatu Polski witaB chlebem i sol oficerw niemieckich wojsk okupacyjnych, haDbic rd arystokratw polskich i Episkopat
- By moe, i tu wanie odkryjemy jeszcze dziedzin naszego wynalazku, dziedzin, w ktrej zdoby si moemy jeszcze na oryginalno, naprzykad [!] jako parodyci...
- Od samego początku nasza praktyka ruszyła ostro z kopyta, mieliśmy dostatecznie dużo pracy, by jako młodzi lekarze poczuć się zadowoleni, ale i na tyle dużo,...
- Tak więc nie można też ustalić, czy pewne rodzaje literackie ukształtowały się raczej pod naciskiem zjawisk realnych, czy raczej — norm kulturowych jako...
- Zaistnienie filozofii jako dziedziny kultury narodowej, w ktrej nacja wyra|a swj [wiatopogld, byBo mo|liwe, pojawiB si bowiem system okre[lonych poj i metod
- Rwnoczenie kocha ono rodzica-rywala spostrzegajc go jako osob wszechpotn i wszech-wiedzc, a wic rwnie o skrytych pragnieniach dziecka...
- Polecenie traceroute zwykle jest wykorzystywane w ten sposób, jak polecenie ping – jako parametr należy podać nazwę hosta docelowego...
- pozytywistycznych, które wszelkie warianty artyzmu traktują jako instrumenty krasomówcze, a wartość słowa poetyckiego pragną mierzyć wartością...
- Rozwj fizyczny, jako proces irnian somatycznycH (anatomicznych) i funkcjonalnych (fizjologicznych) w organizmie, stwarza podstawy dla rozwoju motoryki...
- w peni zrealizowany ze wzgldu na wybuch U wojny wiatowej, to jednak podstawy prawne posuyy jako dorobek stanowicy punkt wyjcia do prac kontynuatorskich w Polsce...
Smutek to uczucie, jak gdyby się tonęło, jak gdyby grzebano cię w ziemi.
Współzachodzi w nim: uczenie się – po stronie ucznia i nauczanie – po stronie nauczyciela. Nauczyciel przede wszystkim stwarza warunki do samodzielnego zdobywania wiedzy. Proces kształcenia realizowany jest różnymi sposobami i za pomocą rozmaitych środków dydaktycznych.
Umiejętność rozpoznawania potrzeb uczniów oraz zdolność do współpracy w relacjach międzyludzkich wiążą się z kompetencjami wychowawczymi i społecznymi. Manifestują się one skutecznością zachowań prospołecznych i sprawnością działań integracyjnych na-uczyciela2. W sytuacji, gdy wiele rodzin nie spełnia zadań związanych z wychowywaniem dzieci, przed nauczycielem stoi społeczny wymiar zadań wychowawczych. Szczególnie ważną rolę odgrywa on jako rzecznik spraw i potrzeb rozwojowych uczniów. Według koncepcji pedagogicznych nurtu „nowego wychowania”, wychowywać oznacza dodawać od-
wagi i przywracać podmiotowość. Ostatnio kładzie się coraz większy nacisk na podmiotowość relacji uczeń – nauczyciel. Jest ona w procesie kształcenia szczególnym rodzajem stosunków nauczyciela z uczniem, gdyż akcentuje pozycję i rolę ucznia jako równorzędnego i aktywnego współpartnera. Kompetencje wychowawcze i społeczne nauczyciela przejawiają się w tym, że staje się on inicjatorem i partnerem poczynań uczniowskich. Realizuje swoje cele, stwarzając sytuacje wychowawcze, które angażują uczniów emocjonalnie
i intelektualnie oraz wyzwalają ich konkretne działania.
Kompetencje kreatywne to zdolność do samokształcenia, innowacyjność i niestandar-dowość działań w powiązaniu ze zdolnościami adaptacyjnymi, mobilnością i elastyczno-
ścią. Nauczyciel, aby mógł wykonywać założone funkcje, musi być wyposażony w toku kształcenia, dokształcania i doskonalenia w bogaty zasób wiadomości i umiejętności oraz być otwarty na nową wiedzę w toku samokształcenia3. Poprzez ustawiczne kształcenie i samokształcenie twórczo realizuje on zadania. W literaturze pedeutologicznej stworzona została koncepcja nauczyciela twórczego, który kształtuje swoją osobowość zawodową poprzez samokształcenie, ciągłe podwyższanie kwalifikacji, doskonalenie własnego warsztatu, udział w badaniach (naukowych, metodycznych), podejmowanie działań innowacyjnych, poszukiwanie nowych terenów i wyzwań w pracy dydaktyczno-wychowawczej4.
Nauczyciel legitymujący się kompetencjami kreatywnymi potrafi twórczo rozwiązywać problemy oraz krytycznie myśleć i stymulować ten rodzaj myślenia u uczniów. Doskonalenie umiejętności krytycznego myślenia jest koniecznym warunkiem do wykształcenia nauczyciela respektującego prawo do wątpliwości. Kompetencje kreatywne przejawiają się również w ogólnym kształceniu i samokształceniu. Budują one prestiż nauczyciela i pozwalają skuteczniej realizować zadania dydaktyczno-wychowawcze. Kompetencje tego rodzaju nazywamy autoedukacyjnymi lub autokreacyjnymi5.
Kompetencje prakseologiczne wyrażają się skutecznością nauczyciela w planowaniu, realizacji, organizowaniu oraz kontroli i oceny procesów edukacyjnych. Kompetencje te przejawiają się wtedy, gdy nauczyciel potrafi: opracować własny program nauczania; zope-racjonalizować ogólne cele kształcenia i wychowania oraz zaprogramować treści kształcenia; konstruować testy i inne narzędzia do pomiaru osiągnięć uczniów, a także zinterpretować i ocenić te osiągnięcia; wykorzystywać wyniki egzaminów zewnętrznych do modyfikacji pracy dydaktycznej; budować program wychowawczy szkoły; indywidualizować
aktywność umysłową uczniów adekwatnie do ich możliwości i uzdolnień; ustalić przyczy-2 K. Denek: O nowy kształt edukacji, Toruń 1998, s. 216.
3 K. Denek: Kompetencje nauczycieli w kontekście wyzwań XXI wieku i potrzeb reformy systemu edukacji w Polsce
[w:] K. Wenta (red.), Kształcenie pedagogiczne w dobie przemian edukacyjnych w Polsce, Szczecin 2000, s. 39.
4 R. Schulz, nauczyciel jako innowator, Warszawa 1989, s. 78.
5 W. Strykowski, J. Strykowska, J. Pielachowski: Kompetencje nauczyciela współczesnej szkoły, Poznań 2003, s. 31.
KOMPETENCJE I UMIEJĘTNOŚCI NAUCZYCIELI... – DANUTA HYŻAK 299